دانشنامه تهران بزرگ - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٧٧٥ - حسینیه ارشاد، کتابخانه
حسینیه ارشاد، کتابخانه
نویسنده (ها) : شیوا جعفری
آخرین بروز رسانی : پنج شنبه ٢١ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقالهحسینیۀ ارشاد، کتابخانه \ ketāb-xāne-ye hoseyniy(yy)e-ye eršād\ ، کتابخانهای عمومی در مجموعۀ حسینیۀ ارشاد واقع در خیابان دکتر شریعتی، در منطقۀ ٣ شهرداری تهران.
کتابخانۀ حسینیۀ ارشاد در ١٣٦٠ ش، آغاز به کار کرد و به صورت غیرانتفاعی و زیرنظر هیئت امنا اداره میشود. این کتابخانه در ابتدای تأسیس، حـدود ٤٠٠ مـ٢ مساحت، و حدود ٠٠٠‘٤ جلد کتاب داشت و تالار آن به نام دکتر علی شریعتی نامگذاری شد. بعدها این کتابخانه گستردهتـر شد و مساحت آن به حدود ٧٧٠‘١ مـ٢ افزایش یافت و شمار کتابهای آن امروزه (١٣٨٨ ش) به بیش از ١٣٠ هزار جلد میرسد («کتابخانه ... »، بش ؛ امیر قاسمخانی و ... ).
در قسمت شرقی مجموعۀ حسینیۀ ارشاد، ساختمانی برای کتابخانه در دست ساخت است. این ساختمان که قرار است در ٧ طبقه ساخته شود، دارای دو طبقه پارکینگ، ٤ طبقه تالار قرائت و مخزن کتاب، و یک طبقه آمفیتئاتر خواهد بود. مساحت کتابخانۀ در دست احداث حدود ٧٠٠‘ ١١ مـ٢ خواهد بود و با مجموعۀ دبیرخانۀ حسینیه که بعدها به کتابخانه تعلق خواهد گرفت، مساحت آن به بیش از حدود ٠٠٠‘ ١٥ مـ٢ افزایش خواهد یافت که ٠٠٠‘ ٧ مـ٢ برای تالار قرائت و مخزن کتاب در نظر گرفته شده است.
معماری ساختمان جدید کتابخانه هماهنگ با معماری مجموعۀ حسینیه خواهد بود، اما با توجه به کاربری آن، تلاش بر این است که منطبق با اصول معماری خاص کتابخانههای استاندارد باشد. با بهرهبرداری از این ساختمان، محل فعلی کتابخانه، به مخزن بدل خواهد شد («کتابخانه»، بش ؛ امیرقاسمخانی).
مخزن کتابخانۀ حسینیۀ ارشاد قفسۀ بسته است و برای طبقهبندی کتابها از سیستم کدگذاری دیویی استفاده شده است. اعضای کتابخانه افزون بر استفاده از برگهدانها، میتوانند از نرمافزارهای رایانهای برای جستوجو و بازیابی منابع مورد نظر خود استفاده کنند («کتابخانه»، بش ؛ «خبرگزاری ... »، بش ).
از جملۀ بخشهای مهم این کتابخانه بخش کتابهای مرجع است. این بخش که دارای سیستم قفسۀ باز است، میان سالهای ١٣٧٣-١٣٧٤ ش آغاز به کار کرد. در ١٣٨٣ ش بخش کتابهای نفیس با ٥٥١ جلد کتاب به بخش کتابهای مرجع افزوده شد که میان آنها کتابهای نسخۀ خطی و چاپ سنگی نیز وجود دارد؛ همچنین در این بخش مجموعۀ کامل کتابهای شریعتی، مطهری و کاتوزیان نگهداری میشود.
بخش نشریات یکی دیگر از بخشهای کتابخانه است که در ١٣٥٩ ش با ٢٥ عنوان نشریه کار خود را آغاز کرد. در بخش نشریات سعی برآن است تا با گردآوری نشریات قدیمی و آرشیوکردن آنها، امکان دسترسی به منابع ارزشمند، برای مراجعان فراهم گردد. تاریخ قدیمیترین نشریه مربوط به نشریۀ کاوه است که در ١٩١٦ م/ ١٣٣٤ ق در برلن به چاپ میرسیده است. از مهمترین نشریههای قدیمی کتابخانه میتوان به امید (١٣١٢ ش)، ارمغان (١٣١٦ ش)، اطلاعات هفتگی (١٣١٩ ش)، روزنامۀ اطلاعات (١٣٢٠ ش)، کیهان (١٣٢١ ش)، مجلۀ خواندنیها (١٣٢٢ ش) و جز آنها اشاره کرد.
بخش نابینایان یکی دیگر از بخشهای کتابخانه است که از ١٣٧٢ ش، با هدف ارائۀ خدمات ویژه به نابینایان راهاندازی شده است. در این بخش منابع به صورت کتاب گویا (گوینده آن را خوانده و ضبط میکند) حدود ٣٢٥ جلد و همچنین به صورت نوشته با خط بریل حدود ١٦٠ کتاب در اختیار مراجعان قرار میگیرد. این بخش از کتابخانه امکانات ارائۀ خدمات به تمامی نقاط ایران از طریق پست را دارد.
بخشهای پذیرش، کودکان و نوجوانان، امانت، اینترنت، فنی و مجموعهسازی از دیگر بخشهای کتابخانه است («کتابخانه»، بش ؛ «دائرةالمعارف ... »، بش ؛ امیرقاسمخانی).
مآخذ
امیرقاسمخانی، پریسا و مریم بدری (کتابداران کتابخانۀ حسینیۀ ارشاد)، گفتوگو با مؤلف؛ «خبرگزاری کتاب ایران» (مل )؛ «دائرةالمعارف کتابداری و اطلاعرسانی» (مل )؛ «کتابخانۀ عمومی حسینیۀ ارشاد» (مل )؛ نیز:
H-ershad, www. h-ershad-pl. com / publication. Php (acc. Apr. ٩, ٢٠٠٩); Ibna, www. ibna. ir / prtfvtd٠. w٦d٠yagiiw. html, (acc. Apr. ٩, ٢٠٠٩); Portal. Nlai, http: / / portal. nlai. ir (acc.Apr.١٩,٢٠٠٩).
شیوا جعفری