لواسانی تهرانی \ lavāsānī-ye tehrānī \ ، سید احمد (١٣١٣-١٣٨٤ ق / ١٢٧٤-١٣٤٣ ش)، عالم دینی و مدرس.
او فرزند علامه سید ابوالقاسم بود؛ در نجف به دنیا آمد، مقدمات را نزد شخصی به نام سید عبدالرحمان گذراند و سطوح فقه و اصول را نزد آیت‌الله شیخ محمدحسین غروی و آیت‌الله میرزا علی ایروانی و آیت‌الله سید محمدتقی خوانساری فراگرفت (شریف، ٣ / ٥٤٩؛ جواهرکلام، ١ / ٣٨٤).
لواسانی در ١٣٣٩ ق / ١٣٠٠ ش به ایران آمد و ابتدا به اراک رفت. در ١٣٤١ ق / ١٣٠٢ ش به قم منتقل شد و از محضر آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی در فقه و اصول، و از میرزا جواد آقای ملکی تبریزی در اخلاق استفاده کرد. پس از رسیدن به مقام اجتهاد، تولیت مدارس فیضیه، دارالشفاء و خان را عهده‌دار شد (همو، ١ / ٣٨٤- ٣٨٥؛ شریف‌، همانجا). در ١٣٥٧ ق / ١٣١٧ ش به نجف بازگشت و بار دیگر از محضر آیت‌الله شیخ محمدحسین غروی در فقه و اصول بهره جست. او در ١٣٢٦ ش مجدداً به ایران بازگشت و در تهران اقامت گزید و به اقامۀ نماز جماعت در مسجد بازارچۀ نایب‌السلطنه و مسجدی به نام خود در بازارچۀ حمام گلشن خیابان سیروس مشغول شد و به خدمات دینی و تدریس در مدرسۀ محمدیۀ بازار پرداخت (شریف، ٣ / ٥٤٩ -٥٥٠؛ جواهرکلام، ١ / ٣٨٥؛ حسینی، ١١٧). از شاگردان برجستۀ او در تهران می‌توان به آیت‌الله حسن حسن‌زادۀ آملی اشاره کرد ( آیینه‌داران ... ، ١ / ٢٤٤).
در ١٣٣٣ ش، سید احمد به دستور آیت‌الله بروجردی برای سرپرستی امور حجاج و شیعیان ساکن حجاز عازم مدینه شد. او چندین سال سرپرستی شیعیان آن سامان را برعهده داشت و در فصل حج به امور حجاج رسیدگی می‌کرد. لواسانی تهرانی هر سال ٦ ماه در مدینه، و ٦ ماه در تهران به سر می‌برد و در روزهایی که در تهران بود، فرزندانش حاج سید محمد و حاج سید علی که هردو روحانی بودند، وظایف او را در مدینه عهده‌دار بودند (لواسانی، یادداشتها؛ جواهرکلام، همانجا؛ شریف، ٣ / ٥٥٠).
در آن زمان مردم ایران با عمره و زیارت حرمین شریفین در غیر موسم حج آشنایی چندانی نداشتند و بیشتر خود را ملزم به حج تمتع می‌دانستند، ازاین‌رو، او می‌کوشید تا عمرۀ مفرده را احیا سازد و موقعیت مناسبی برای اسکان و زیارت توأم با آرامش برای زائران ایرانی فراهم کند (حسینی، ١١٨).
لواسانی سرانجام در ١٣٤٣ ش، بر اثر بیماری سرطان ریه در تهران درگذشت و پیکرش پس از تشییع در تهران و قم، در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه (ع) به خاک سپرده شد (شریف، جواهرکلام، همانجاها).

مآخذ

آیینه‌داران حقیقت، به‌کوشش مجلۀ حوزه، قم، ١٣٨٢ ش؛ جواهرکلام، عبدالحسین، تربت پاکان قم، قم، ١٣٨٣ ش؛ حسینی لواسانی، ابراهیم، طنین روحانی در زندگانی خاندان لواسانی، مشهد، ١٣٨٤ ش؛ شریف رازی، محمد، گنجینۀ دانشمندان، تهران، ١٣٥٣ ش؛ لواسانی، محمدعلی، یادداشتها.

مینا احمدیان