فضلعلی، امامزاده \ emām-zāde fazl-ºalī \ ، امامزاده‌ای در محلۀ ناران لواسان واقع در دهستان لواسان کوچک.
امامزاده فضلعلی در منطقه‌ای کوهستانی در منتهاالیه شهر لواسان، در ضلع جنوبی محلۀ ناران و حمام تاریخی آن واقع شده است (سروقدی، ١٦٦؛ پازوکی، ١ / ١٩٦). نسب این امامزاده بنا بر متن زیارت‌نامه‌ای که در داخل بقعۀ آن نصب شده است، به امام موسى کاظم (ع) بازمی‌گردد (همو، ١ / ١٩٨).
بنای اصلی بقعه مربع‌شکل است و با مساحتی حدود ١٠٠ مـ٢ در فضایـی بـه مساحـت ٥٠٠‘٢ مـ٢ قرار دارد (طباطبایی، ١١٥).

قدمت بنای اولیۀ این بقعه با توجه به ویژگیهای معماری بنای امامزاده و مقایسۀ آن با موارد مشابه، به سده‌های ٧ و ٨ ق می‌رسد. بنای امامزاده فضلعلی شامل دو بخش تاریخی بقعۀ اصلی و ایوان جنوبی است؛ بنای بقعۀ اصلی به صورت چلیپا ساخته شده، و دارای گنبد پیازی شکل است. ایوان بنا نیز که سقف آن دارای طاق و تویزه است، در سمت جنوبی احداث شده است.
سنگ لاشه و ملاط گچ سنتی، از مصالح اصلی بنا به شمار می‌آیند. این بنا در ١٣٧٣ ش بازسازی و مرمت گردید و در طی آن تمام سطوح خاوری و باختری بنا با آجر پوشانده شد؛ بدنۀ فضای داخلی بقعه نیز تا ارتفاع ١٢٠ سانتی‌متر با سنگ مرمر سفید و سطوح بالا و ایوان شمالی آن آیینه‌کاری شد؛ همچنین نمای داخلی ایوان جنوبی در پایین با سیمان تگری، و سطوح بالاتر و زیر طاق و تویزه‌ها نیز با گچ اندود گردید. پس از مرمت در ضلع شرقی و غربی بنا دو طاق‌نما تعبیه، و تمام سطوح بالای بقعۀ امامزاده با ورق گالوانیزه (شیروانی) پوشانده شد. این بقعه دارای دو ضریح فلزی جدیدالاحداث و ضریح چوبی قدیمی است. در بدنۀ ضریح چوبی قدیمی امامزاده فضلعلی عبارتی حک شده است که با نام امروزی این امامزاده سازگاری ندارد. درِ بقعه، دری چوبی و منبت‌کاری شده به تاریخ ١٢٧٢ ق (متعلق به دورۀ ناصرالدین شاه قاجار) است که سازندۀ آن را با خطوط شکستۀ نستعلیق، آقابابا نوایی معرفی کرده است. بقعۀ امامزاده فضلعلی در مهر ١٣٨٢ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است (پازوکی، ١ / ١٩٦- ١٩٨؛ سروقدی، همانجا) .

مآخذ

پازوکی طرودی، ناصر، آثار تاریخی شمیران، تهران، ١٣٨٢ ش؛ سروقدی، محمدجعفر، بقاع متبرکۀ استان تهران، تهران، ١٣٨٤ ش؛ طباطبایی، محمدهادی و دیگران، تهران ١٠٠، ویژه‌نامۀ صدسالگی شهرداری تهران، تهران، ١٣٨٧ ش.

حسن موسوی‌زاده