اوین، مسجد جامع و حسینیه \ masjed(d-e) jāmeʾ va hoseyniy(yy)e-ye evīn\ ، مسجد و حسینیه‌ای قدیمی در محلۀ اوین که در خیابان شهید کچویی، کوچۀ حسینیه در کنار یکدیگر واقع شده‌اند.

مسجد جامع

قدمت بنای اولیۀ این مسجد به عهد قاجار بازمی‌گردد. بنابر کاشی‌نوشته‌های محراب شبستان، این مسجد توسط حاج حیدر شیرازی در ١٢٧٨ ش بنا شده، و در ١٣٢٠ ش توسط نوه‌اش حاج علیرضا حیدریان مرمت و بازسازی گردیده، و در طی سالهای ١٣٤٥ تا ١٣٤٧ ش توسط دکتر ابوالقاسم گرام، فرزند حاج علیرضا، از نو بنا شده است.
مسجد جامع اوین مشتمل بر دو طبقه است. طبقۀ نخست مشتمل بر یک شبستان به مساحت ١٦٠ تا ١٧٠ مـ٢ مربوط به آقایان، و طبقۀ بالایی مربوط به بانوان است. مسجد جامع اوین از دهۀ ١٣٢٠ ش به بعد امام جماعت ثابت داشته است و به طور مداوم نمازهای جماعت از آن تاریخ تا به امروز در آنجا برگزار می‌شود. در ١٣٢٨ ش شیخ حسین محمودی گلپایگانی توسط آیت‌الله گلپایگانی ــ از مراجع وقت قم ــ به‌عنوان امام جماعت مسجد جامع اوین منصوب شد. محمودی گلپایگانی تا زمان وفاتش در ١٣٧٢ ش امامت مسجد را عهده‌دار بود و هر روزه نماز را در ٣ نوبت به صورت جماعت برگزار می‌کرد. بنا بر وصیت محمودی گلپایگانی، پیکر او در آستانۀ ورودی حسینیه به خاک سپرده شد تا به قول خودش زیر پای عزاداران امام حسین (ع) مدفون شده باشد. گفته شده در مراسم تشییع جنازۀ محمودی گلپایگانی حدود ٠٠٠‘١٠ تن از سراسر ایران شرکت داشتند. احمد محمودی گلپایگانی از ١٣٧٢ تا ١٣٧٧ ش، آقای منافی از ١٣٧٧ تا ١٣٨٢ ش و شیخ سلمان متدین از ١٣٨٢ به بعد امامت جماعت این مسجد را بر عهده داشته‌اند (تحقیقات ... ).
از ویژگیهای بارز این مسجد آن است که تمامی مراسم سوگواری و مولودی ــ به‌جز ٢٠ شبِ نخستِ محرم و شب میلاد امام زمان (ع) که در حسینیۀ اوین صورت می‌گیرد ــ در آن برگزار می‌شود. در این مسجد همه‌ساله در شب تولد امام حسن مجتبى (ع) در ١٥ رمضان و نیز شبهای قدر اطعام عمومی می‌شود. در این مسجد هر روز پس از ادای نماز مغرب و عشا یک صفحه قرآن و شبهای چهارشنبه دعای توسل و شبهای جمعه دعای کمیل یا زیارت عاشورا خوانده، و تفسیر می‌شود. این مسجد دارای کتابخانه، بسیج خواهران و بسیج بـرادران، کانون فرهنگی ـ هنـری شهدای اوین و صندوق قرض‌الحسنۀ جوادالائمه است.

حسینیه

این حسینیه در کنار مسجد جامع اوین واقع شده است. بنا به گفتۀ اهالی، قدمت این حسینیه که به همت اهالی ده بنا شده است، به میانه‌های دورۀ قاجاریه بازمی‌گردد. این حسینیه در ١٣٤٦ ش به همت شیخ حسین محمودی گلپایگانی ــ امام جماعت مسجد جامع اوین ــ و سید اصغر ابطحی و شمار دیگری از خیّران بازسازی شد. این حسینیه را حسین محمودی گلپایگانی به نیابت از اهالی ده اوین به عنوان حسینیه وقف کرده، و پیش از آن به میرزا موسى تعلق داشته است.
حسینیۀ اوین مشتمل بر ٣ طبقه با مساحتی حدود ٩٠٠ مـ٢ است. در کنار حسینیه، آشپزخانه‌ای به مساحت حدود ٢٠٠ مـ٢ وجود دارد که در مناسبتهای مختلف آمادۀ پذیرایی از مهمانان است. همه ساله پس از برگزاری مراسم عزاداری در ٢٠ شب نخست ماه محرم، حدود ٠٠٠‘ ٣ تا ٠٠٠‘٤ تن، توسط خیران در این حسینیه اطعام می‌شوند. این حسینیه موقوفاتی از قبیل چند باب مغازه واقع در زیر حسینیه دارد که درآمدِ نه چندان زیاد آن صرف حسینیه می‌شود؛ هرچند بیشتر هزینه‌های حسینیه توسط خیران اوین تأمین می‌گردد («مسجد ... »، بش‌ ؛ تحقیقات).
با توجه به اینکه حسینیه و مسجد جامع اوین در کنار یکدیگر واقع شده‌اند، بخشی از برنامه‌ها و مراسم در حسینیه و بخشی دیگر در مسجد جامع برگزار می‌شود. تا پیش از انقلاب، مراسم عزاداری در ماههای محرم و صفر در این حسینیه انجام می‌گرفت؛ اما پس از انقلاب، همان‌طور که پیش‌تر بیان شد، ٢٠ شب نخست ماه محرم در حسینیه، و بقیۀ آن به مدت ٣ دهه در ماه صفر در مسجد برگزار می‌شود. در مراسمی که به‌خصوص در روزهای تاسوعا و عاشورا در حسینیه برگزار می‌شود، بیش از ٠٠٠‘٣٠ تن برای عزاداری و تشکیل دسته‌های عزاداری به این حسینیه می‌آیند.
در نظر اهالی اوین این حسینیه دارای کرامات بسیاری است و در این باره حکایاتی نیز نقل می‌کنند که بنابر یکی از آنها، در حدود سال ١٣٣٠ ش شخصی مسیحی را که از بیماری لاعلاجی رنج می‌برد، در شب تاسوعا برای شفا گرفتن به حسینیه آوردند. آن شخص شب در آنجا خوابید و خواب دید که فردی رشید که یک دست هم ندارد، در گوشه‌ای از حسینیه ایستاده است. وقتی از خواب بیدار شد، شفا یافت و سپس مسلمان شد.

مآخذ

تحقیقات میدانی مؤلف؛ دوستدار، اکبر (عضو هیئت امنای مسجد جامع اوین)، گفت‌وگو با مؤلف؛ «مسجد جامع و حسینیۀ اوین»، همشهری آنلاین (مل‌ )؛ نیز:

Hamshahrionline, www.hamshahrionline.ir/ newspaper -arch/ vijenam/ tehran/ gharb/ ١٣٨٢/ ٨٢١٢١٠/ mahaleh.htm.
حسن موسوی‌زاده