حصارک \ hesārak\ ، یا حصارک جماران، حصارک شمیران و حصارک تجریش، در گذشته روستا و امروزه (١٣٨٨ ش) محله‌ای در دوکیلومتری شمال شرقی تجریش، واقع در محدودۀ منطقۀ ١ شهرداری تهران.
حصارک در دورۀ قاجارآباد بوده، و از تابستانگاههای مردم تهران به‌شمار می‌رفته است. در منابع از این ده با نامهای درۀ جنی، جن‌دره و یا مزرعۀ تنگ‌دره نیز یاد شـده است (نک‌ : اعتـمادالسلطنه، ١٠، ٤٩٦؛ بلاغی، ٤١؛ معتمدی، ٣٧٣).
اقتصاد آبادی حصارک برپایۀ کشاورزی و باغداری استوار، و محصولات آن غلات، بنشن و انواع میوه بود. این آبادی در سالهای میانی دهۀ ١٣٣٠ ش، ٢٧٠ تن، و در سرشماری ١٣٣٥ ش، ٤٣٣ تن جمعیت داشت (کریمان، ١/ ٥٠٧؛ فرهنگ ... ، ١/ ٧٢؛ ستوده، ١/ ٣٥٨؛ گزارش ... ، ٢). آب مورد نیاز اهالی آن برای آشامیدن و کشاورزی، از قنات کهریز که آسیاب این روستا را به گردش درمی‌آورد، تأمین می‌شد («حصارک»، بش‌ ‌). روستای حصارک دو مسجد، یک تکیه و یک گورستان نیز داشت (بلاغی، ٤٤).
سرلشکر فضل‌الله زاهدی (نخست‌وزیر از ١٣٣٢ تا ١٣٣٤ ش) مالک ویلایی در حصارک بود که روزهای متمادی پیش از کودتای ٢٨ مرداد ١٣٣٢، در آنجا به سر می‌برد و به نوشتۀ اردشیر زاهدی، برنامه‌ریزیهای کودتا در همین ویلا صورت گرفته بود. از دیگر وقایع مهم در ویلای حصارک، نخستین دیدار محمدرضا شاه با فرح دیبا بود که در پایان، به ازدواج آن دو انجامید. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این ویلا مصادره شد و در اختیار وزارت امور خارجه قرار گرفت (زاهدی، ١٢٠-١٢٣؛ «محل ... »، بش‌ ‌).
در اواسط دهۀ ١٣٤٠ ش، روستای حصارک با گسترش کالبدی شهر تهران به این شهر ضمیمه، و از آن پس به محله‌ای از محله‌های تهران بزرگ بدل شد. محلۀ حصارک از شمال و غرب به ارتفاعات البرز، از جنوب به محلۀ جماران، و از شرق به محلۀ منظریه محدود است (محمودیان، ٢٠؛ «حصارک»، بش‌ ).
حصارک مبدأ راه صعود به قلۀ توچال، به‌ویژه کلک‌چال است. بوستان جمشیدیه، و تکیه و حسینیۀ حصارک از اماکن موجود در این محله‌اند (معتمدی، همانجا؛ «حصارک»، بش‌ ).

مآخذ

اعتمادالسلطنه، محمدحسن، روزنامۀ خاطرات، به‌کوشش ایرج افشار، تهران، ١٣٤٥ ش؛ بلاغی، عبدالحجت، تاریخ تهران، قسمت شمالی و مضافات، شمران قدیم، قم، ١٣٥٠ ش؛ «حصارک»، کتاب اول (مل‌ ‌)؛ زاهدی، اردشیر، رازهای ناگفته (خاطرات)، به‌کوشش محمود طلوعی، تهران، ١٣٨١ ش؛ ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، تهران، ١٣٧١ ش؛ فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، استان مرکزی، دایرۀ جغرافیایی ستاد ارتش، تهران، ١٣٢٨ ش؛ کریمان، حسین، قصران ( کوهسران)، تهران، ١٣٥٦ ش؛ گزارش مشروح حوزۀ سرشماری تهران، وزارت کشور، تهران، ١٣٣٧ ش؛ «محل خواستگاری شاه از دیبا»، بی‌بی سی‌ ... (مل‌ ‌)؛ محمودیان، علی‌اکبر و دیگران، اطلس شهرستان شمیران، تهران، ١٣٨١ ش؛ معتمدی، محسن، جغرافیای تاریخی تهران، تهران، ١٣٨١ ش؛ نیز:

BBCPersian,www.bbc.co. uk/ persian/ iran/ story/ ٢٠٠٧/ ٠٧/ printable/ ٠٧٠٧٣٠_ka-tehran-famous-houses١.shtml (acc.May ٢, ٢٠٠٩); Ketabeavval,www.ketabeavval.ir/ Tehran/ ١٣٨٦.aspx(acc.May ٩, ٢٠٠٩).
حسن موسوی زاده