دانشنامه تهران بزرگ - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٧١٩ - جیرک، گردنه
جیرک، گردنه
نویسنده (ها) : ناصر پازوکی طرودی
آخرین بروز رسانی : چهارشنبه ٢٠ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقالهجیرک، گردنه \ gardane-ye jīrak\ ، گردنهای واقع در شمال دشت لار و در حد فاصل کوه کلهگچ جنوبی با ارتفاع ٦٣٠‘ ٣ متر و کوه کلهگچ شمالی با ارتفاع ٥٤٦‘ ٣ متر و در موقعیت جغرافیایی°٥١ و´٥/ ٤٩ طول شرقی، و°٣٦ و´١ عرض شمالی و ارتفاع متوسط ٤٩٠‘ ٣ متر از سطح دریا که عبور از آن، رهگذران را به دامنۀ شمالی کوه کلهگچ و کوه کبود میرساند.
این گردنه به سبب ارتفاع زیادِ کوههای اطراف، از مناطق برفگیر شمال دشت لار، و در نتیجه از مناطقی است که ذخایر آب زیرزمینی و آب جاری در آن کمنظیر است. برف این منطقه تا اواخر فصل تابستان، و در سالهای پربارش که ارتفاع برف زیاد است، تا بارش سال بعد باقی میماند. این مناطق آخرین مقصد عشایر کوچنده از دشتهای ری، ورامین و حتى قم به دشت لار است. مراتع و چراگاههای اطراف گردنۀ جیرک بسیار سرسبز و انبوه است و انواع گونههای گیاهان کمیاب سردسیری را در این منطقه میتوان یافت.
سبب نامگذاری گردنه به جیرک آن است که «جیر» در زبان محلی به معنای پایین است و چون این گردنه از گردنۀ کبود پایینتر است، به آن گردنۀ جیرک اطلاق میشود.
ناصر پازوکی طرودی