درآمدى بر عرفان اسلامى - اراکی، محسن - الصفحة ٨٧ - ٤ معرفت عرفانى؛ عملآفرين و محرك

كرده بود، از راه برگشت و به همين خاطر، دچار سقوطى هولناك و نابود كننده شد تا جايى كه خداى متعال در قرآن كريم از سقوط وى به‌ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ‌ تعبير فرموده كه به معناى پيوستن و درهم‌آميختن هميشگى با خاك است:

وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ الَّذِي آتَيْناهُ آياتِنا فَانْسَلَخَ مِنْها فَأَتْبَعَهُ الشَّيْطانُ فَكانَ مِنَ الْغاوِينَ\* وَ لَوْ شِئْنا لَرَفَعْناهُ بِها وَ لكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَ اتَّبَعَ هَواهُ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ ذلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ‌[١].

بخوان بر آنان داستان آن كس را كه آيات خود را به او عطا كرديم، امّا او خود را از آنها بيرون كشيد و از آنها روى گردانيد، پس شيطان او را در پى خود گرفت و از گمراهان شد. هر آينه اگر مى‌خواستيم او را به وسيله آن آيات و معارف بالا مى‌برديم؛ لكن او روى به خاك آورد و به زمين پيوست و به دنبال هواى خويش رفت. پس مثال او مثال سگى است كه هر دم پارس مى‌كند؛ چه او را بزنى و چه او را رها كنى. اين است مثال كسانى كه به آيات ما پشت كردند و آن را مورد تكذيب قرار دادند. اين داستان‌ها را براى مردم بازگو كن، شايد بينديشند.

ب) ياران حضرت عيسى عَلَيهِ‌السَّلَام اگرچه اغلب عاقبتى نيكو يافتند؛ اما در داستان آنان به اين حقيقت اشاره شده است كه روى‌گردانى از حقيقت، براى آنان كه از معرفت حقيقى برخوردار مى‌شوند و به مراتب بالاى معارف الهى دست مى‌يابند، عاقبتى بسيار سخت و دردناك در پى دارد:

[١] . سوره اعراف: ١٧٦- ١٧٥.