در پايان ذهن خواننده را به يك موضوع ديگر جلب ميكنيم و آن اين كه به تجربه ثابت شده است، رضائيت مردم از دولت يا حزب مبارز و داشتن پايگاه مردمى دولت و حزب از عوامل پيروزى بر دشمن است.

دولت و يا حزبى كه پايه مردمى و محبوبيت ملى ندارد در موقع مبارزه آسيب‌پذيرتر مى‌باشد و در زمان جنگ اگر مردم عليه ان قيام نكنند اقلا همدردى و همكارى با او نمى‌كنند و لذا مى‌شود عدالت اجتماعى و آزادى سياسى و انتخابات آزاد را نيز يكى از مصاديق قوت بيان داشت.

وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ. (انفال ٦١)

اگر كفار به مسالمت و ترك جنگ ميل نمايند (توهم) به آن ميل نما و آن را بپذير و بر خدا توكل كن زيرا او شنوا و دانا است.

از اين آيه چنين استفاده مى‌شود كه در فرض عدم تمايل كفار به جنگ مسلمانان هم بايد دست به جهاد دنيا زند و پيشنهاد مسالمت كفار را بپذيرند، ولى آنچه كه از نظر تاريخ و فقه مسلم است اينست كه جهاد ابتدايى در اسلام وجود دارد و تا حد امكان بايد كفر و خرافات شرك و بى‌دينى از زندگانى انسانها زدوده شود، لذا دانشمندان عاليقدر در پيرامون آيه فوق نظريات مختلفى ايراد كرده‌اند كه ما جهت اطلاع خوانندگان عزيز به پاره‌ى از آنها اشاره ميكنيم:

١- آيه فوق نسخ شده است و ناسخ آيه مباركه: فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ. و آيه: قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ. است‌

مشركان را به هركجا يابيديد بكشيد، با كسانيكه به خدا و روز قيامت ايمان نمى‌آورند بجنگيد.

٢- آيه در رابطه با اهل كتاب نازل شده است و اهل كتاب اگر