یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧١

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٤٧١

یونانی وابسته به یک شهر را که از حقوق شهریگری برخوردار میشد هیچ کس نمیتوانست مورد تجاوز قرار دهد.

واحدهای سیاسی در یونان قدیم برخلاف امروز که کشور و همه افراد یک کشور است، سیته و یا پولیس بود.

منظور از پولیس، یک شهر بزرگ با آبادیهای پیرامون آن بود مانند آتن و دلف و اسپارت. هرکدام از این شهرها مرکز حکومتی بود به دست مردم و برای مردم، منتها دو شهر آتن و اسپارت هرکدام مظهر یک نوع حکومت ملی قرار گرفتند که در مورد آتن با حکومت دموکراتیک امروز و در مورد اسپارت با حکومت فاشیست کمابیش قابل تطبیق بود [١] وطن پرستی برای این مردم بالاترین فضایل و حتی مظهر و مبنای تمام فضایل دیگر بود [٢]. در یونان باستان مصالح عامه با مصالح خصوصی همیشه در یک خط سیر میکرد. اگر در یونان کسی از نظر ملی و کشوری کافر میشد یعنی در اقدام به وظایف ملی قصور میورزید، نه تنها در وطن خود حق زندگی نداشت بلکه تمام علایق شخصی و خانوادگی و تجارتی او از هم گسسته میشد و حتی علایق پدری و فرزندی و مالکیت و غیره هم برای او از بین میرفت [٣]

---

[١] از اینجا معلوم میشود که کلمه تمدن که ترجمه مطابق کلمه پولیتیک است درست همان مفهوم شهریگری را دارد، و معلوم میشود چرا کلمه شهریگری انتخاب شد.[٢] لازمه حکومت مردم بر مردم و محفوظ بودن حقوق همه و حافظ بودن جامعه حقوق افراد را، وطن پرستی است زیرا: خیر البلاد ما حملتک.[٣] این قسمت به یاد میآورد داستانهایی از گنهکاران صدر اسلام را که با اعراض رسول اکرم- و به تبع- مؤمنین از آنها، زمین و آسمان بر آنها تنگ میگشت و سر به بیابان میگذاشتند: و علی الثلاثة الذین خلفوا حتی اذا ضاقت علیهم الارض بما رحبت. رجوع شود به ورقههای توبه، حکایتهای توبه کاران.