ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٨ - مقدمه
محل ترتيبى خود نگارش داده شده و همچنين برخى از عناوين جامعه متداوله در آن فن كه كنايه از چند تن از رجال و اكابر است مثل اركان و اوتاد و مشايخ و اصحاب اجماع و مانند آنها نوشته شده است.
تأليف اين كتاب در سال ١٣٦٤ هجرى قمرى مطابق ١٣٢٤ هجرى شمسى شروع شده و تا حين وفات مؤلف مرحوم ادامه داشته است متأسفانه قبل از اينكه موفق بشوند مستدركى كه آرزو داشتند و وعده داده بودند براى آن مرقوم دارند اجل مقدّر فرارسيده و بين ايشان و آمالشان فاصله شد. عده كسانيكه در اين كتاب ترجمه حال آنان نوشته شده جمعا (٤٦٢٤) نفرند كه اگر شرح قبائل و خانوادههاى مصدّر به آل و بنى را هم كه (٢٢٥) فقره است علاوه كنيم به (٤٨٤٩) شماره بالغ ميگردد.
اين كتاب از چندين جهت كمنظير بلكه در نوع خود بىنظير است؛ از لحاظ فارسى بودن، چاپ شدن عكسها و خطوطى كه در دسترس مؤلف بوده، بعناوين متعدّد نوشته شدن بعضى از اكابر، رعايت ترتيب حروف كامل حتى در مؤلفات صاحبان ترجمه، قيد محلّ بعضى از نسخههاى خطّى چاپ نخورده و درج مدارك خصوصى هر شرححالى در ذيل آنكه مؤلف مرحوم اين مزايا را در مقدمه يا خاتمه بعضى از مجلّدات آن بتفصيل بيان فرمودهاند.
اجمالا بايد گفت ريحان ظريفى كه مؤلف جليل القدر اين كتاب بعالم علم و دانش اهدا فرموده تا جهان هست عطرفشانى خواهد كرد و از نكهت آن فضاى روزگار عنبرآگين خواهد بود و همانطور كه بقرار مندرجات مجله «فرهنگ ايرانزمين» (در مدت كوتاهى مورد استفاده اكثر اهل تحقيق و تاريخ قرار گرفته) در آينده نيز كهنه و منسوخ نخواهد شد و پيوسته مورد استفاده محققين و مراجعين خواهد بود.
و مجموعة فيها علوم كثيرة |
تقربما فيها عيون الافاضل |
|
الذ من النعمى و احلى من المنى |
و احسن من وجه الحبيب المواصل |
|