ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣٧٨ - (هخامنشيان)
٣- داريوش اول- بزرگ: (٥٢٢- ٤٨٦- ق. م) اين پادشاه در اوائل سلطنت با مشكلات و موانعى روبرو شد ولى با عزم و اراده آهنين كه داشت بر تمام مشكلات فايق آمد و شورش و طغيانهائى را كه از اواخر سلطنت كمبوجيه شروع شده بود خوابانيد و امپراطورى را از نو تأسيس و تشكيلاتى داد كه اداره امور مملكت را آسان نمود.
داريوش مملكت ايران را بچند قسمت تقسيم و براى هرقسمت يكنفر والى معين كرد و امنيت را در تمام آنها برقرار ساخت و براى تسهيل ارتباط راههائى بين نقاط مختلف كشور احداث نمود كه اوامر دولت بسرعت بآنها مىرسيد و سپاه ثابتى تشكيل داد بعده ده هزار نفر كه «جاويدان» مىگفتند و همواره حاضر بجنگ بودند و براى ماليات ميزانى ثابت معين نمود كه بسيار عادلانه بود و براى تسهيل تجارت بحر مغرب را با بحر احمر بتوسط يكى از شعب نيل وصل كرد و از طلا سكّه زد كه آن را در يك مىگفتند اين پادشاه پس از دادن انتظامات داخلى پنجاب و سند و تراكيه و مقدونيه را متصرف و از رودخانه دانوب تا تاتائيس (دون فعلى) و قلب روسيه كنونى پيش رفت و در سال (٥٤٠- ق. م) جنگ با يونان را شروع كرد ولى با عدم موفقيت توأم شد و بسال (٤٨٦- ق. م) درگذشت.
٤- خشيارشا: (٤٨٦- ٤٦٥- ق. م) در سن ٣٤ سالگى بتخت نشست بدوا در سال ٤٨٦ شورش مصر و بعد شورش بابل را فرونشاند و براى جنگ با يونان لشگر عظيمى تهيه ديد كه شايد عدّه آن به ٣٠٠ هزار نفر بالغ ميشد و ١٢٠ كشتى جنگى و سه هزار كشتى حملونقل بآنان كمك مىكرد؛ آتن تصرف شد ولى تلفات زيادى به بحريه ايران وارد آمد رويهمرفته در اين جنگ پيشرفتى براى ايران حاصل نگرديد اين پادشاه بسال (٤٦٥- ق. م) كشته شد.
٥- اردشير اول: (٤٦٥- ٤٢٤- ق. م) بعد از خشيارشا پسرش اردشير درازدست بتخت نشست در امور مملكتى جز ضعف و سستى نشان نداد و اختيار امور مملكت در دست مادرش بود و بسال (٤٢٤) فوت كرد.
٦- خشيارشاى دوم: (٤٢٤- ٤٢٤) اين پادشاه بعد از پدر بتخت نشست و پس از