ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٤٦٧ - آل عثمان- يا عثمانلو يا دولت عثمانيه
آل عثمان- يا عثمانلو يا دولت عثمانيه
- از بزرگترين دول عظيمه قديمه ميباشد كه در سال ششصد و نود و نهم هجرت از طرف سلطان عثمان خان غازى بن ارطغرل غازى بن امير خوارزم سليمان شاه تأسيس و بجهت انتساب بنام مؤسّس مذكور بهمين سه عنوان معروف است. بيش از سى و چهار تن از ايشان تا قرن حاضر چهاردهم هجرى با كمال استقلال و عزّت در بلاد روم سلطنت كردهاند. پايتخت ايشان نخست ينىشهر بود و در زمان دويمين ايشان اورخان بروسه و در عهد ششمين ايشان سلطان مراد خان ادرنه سپس استانبول را مركز و پاىتخت نموده و در تمامى اين مدت بخدمات دينى و توسعه بلاد اسلامى و خدمات ديگر بسيارى موفق آمدهاند و چنانچه ضمن عنوان بنى عباس تذكّر داديم در سال نهصد و بيست و چهارم هجرت خلافت نيز از طرف آخرين خليفه عباسى مصرى بسلطان سليم خان نهمين سلطان عثمانى مفوض گرديد.
در يكى از مجلههاى عربى مصرى الهلال كه چندين سال پيش بنظر اين نگارنده رسيده (و بجهت طول مدت، سال و شمارهاش از يادم رفته) گويد كه ملوك آل عثمان در بدايت حال ملقّب به امير بودند تا در اثر فعاليت و جدّيّتى كه در آسايش رعايا داشتند از طرف ايشان ملقّب به سلطان شدند و متدرجا در نتيجه توسعه ممالك اسلامى و حسن خدمات دينى و توأم ساختن مقرّرات كشورى با موازين دين مقدّس اسلامى به لقب خليفه مفتخر گرديدند و بهمين جهت توأم ساختن دو قوه سلطنتى و مذهبى، اساس حكومت ايشان مستحكم شده و قرنها امتداد يافت و سى و چند تن از يك خانواده تا زمان ما حكمران بودهاند و الّا حكمرانى اين عده از يك خانواده در اين مدت عادتا وقوعناپذير بوده و كل سادس يخلع از امثال دايره ميباشد.
نگارنده گويد انصافا تحقيق خوبى كرده و موفقيت اين رويه متقن و مستحسن تطبيق حكومت با قواعد مذهبى را درباره تمامى ممالك اسلامى از درگاه خداوندى خواهانيم و الّا محكوم بفنا و زوال خواهد شد. اسامى و تاريخ جلوس ٣٤ تن از سلاطين آل عثمان موافق قاموس الاعلام بشرح ذيل است: