در ادبيّات و علوم عربيّه وحيد عصر و علّامه وقت خود و از تلامذه تاج الدين تبريزى و بعضى از اكابر ديگر بوده و گوى سبقت از اساتيد وقت ربوده، در كثرت احاطه و بسيارى از فوائد غريبه و قواعد عجيبه و تحقيقات عميقه و مباحث دقيقه متفرّد و مرجع استفاده جمعى وافر از طلّاب و فحول و اكابر بوده است. با اينكه اين عنوان ابن هشام از عناوين مشتركه بوده و بجمعى از اكابر اطلاق ميشود باز هم در صورت اطلاق و نبودن قرينه تنها بدو منصرف ميباشد بلكه در اذهان بسيارى از اهل فضل ابن هشام ديگرى غير از او اصلا خطور نكرده و اين عنوان را منحصر بدو دانند. چنانچه كتاب مغنى نام نيز با آن اشتراك اسمى كه بين تأليفات بسيارى از اكابر دارد در صورت اطلاق و نبودن قرينه تنها بكتاب مغنى اللبيب صاحب ترجمه منصرف بوده بلكه مانند مؤلفش، كتاب مغنى نام غير از آن، در اذهان بسيارى خطور نكرده است.

تأليفات طريفه او بهترين معرّف مقامات علميّه و تبحّر و كثرت احاطه او ميباشند:

١- الاعراب عن قواعد الاعراب كه مختصرى است در قواعد نحويه و محل توجه اكابر و شروح بسيارى بر آن نوشته‌اند ٢- اوضح المسالك الى الفية ابن مالك كه به توضيح معروف و در قاهره و كلكته چاپ و خالد ازهرى نيز بنام تصريح شرحش كرده و همين شرح نيز بارها در ايران و غيره چاپ شده است ٣- التذكرة كه گويند پانزده مجلد است ٤ و ٥- الجامع الصغير و جامع الكبير در نحو ٦- دفع الخصاصة عن الخلاصة كه خلاصه نام الفيه ابن مالك است ٧- شذور الذهب يا شذرات الذهب فى معرفة كلام العرب كه كتابى است مفيد در نحو و در استانبول چاپ شده ٨- شرح تسهيل ابن مالك ٩- شرح شذور مذكور كه در مصر و قاهره مستقلا و بضميمه موقد الاذهان ذيل چاپ شده است ١٠- شرح الشواهد الصغرى ١١- شرح الشواهد الكبرى ١٢- شرح قصيده بانت سعاد كعب بن زهير ١٣- شرح قصيده برده بوصيرى ١٤ و ١٥ و ١٦- شرح قطر الندى و القواعد الصغرى و القواعد الكبرى مذكورات ذيل ١٧- شرح ملحه ابو حيان در نحو ١٨- عمدة الطالب فى تحقيق تصريف ابن الحاجب كه شرح شافيه ابن حاجب است ١٩- قطر الندى و بل الصدى كه مقدمه‌ايست در نحو و با شرح خود مؤلف بضميمه كتاب اعراب مذكور فوق در قاهره و مصر و غيره چاپ شده است ٢٠- المسائل السفرية در نحو ٢١- مغنى اللبيب عن‌