فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٧ - جهاد ابتدايى در عصر غيبت و اذن فقيه سيد جواد ورعى
بررسى دلايل
الف ـ اجماع
بررسى عبارات فقيهان نشان مىدهد كه سه ديدگاه در اين زمينه وجود دارد:
١. فقهايى كه عباراتشان صريح يا ظاهر در اشتراط حضور امام معصوم است و عبارات آنها قابل توجيه براى مطلب ديگرى نيست.
٢. فقهايى كه عباراتشان صريح يا ظاهر در عدم اشتراط حضور امام معصوم است.
٣. فقهايى كه جهاد ابتدايى را به وجود «امام عادل يا من نصبه» مشروط كردهاند. اگر اين تعبير را اعم از امام معصوم و عادل بدانيم، طبعاً مشروعيت جهاد ابتدايى در عصر غيبت استفاده مىشود. در عبارات اين گروه از فقها شاهد و قرينهاى هم مشاهده نمىشود تا نشان دهد كه مرادشان معصوم است. از اين رو، عبارات گروه دوم و سوم از فقيهان نشان مىدهد كه حضور امام معصوم و اذن او، شرط وجوب يا جواز جهاد ابتدايى نيست و جهاد در عصر غيبت مشروع و يا واجب خواهد بود. اينكه اين شرط براى وجوب است يا جواز، پس از اين بررسى خواهد شد. اينكه پس از مشروعيت يا وجوب جهاد در عصر غيبت، اذن فقيه جامع شرايط شرط است يا نه، بحث ديگرى است كه در مرحله دوم قابل پىگيرى است.
عبارات گروه اوّل
١. شيخ طوسى مىگويد:
ومن وجب عليه الجهاد إنما يجب عليه عند شروط و هي أن يكون الإمام العادل الذي لا يجوز لهم القتال إلاّ بأمره و لا يسوغُ لهم الجهاد من دونه ظاهراً أو يكون من نصبه الإمام للقيام بأمرالمسلمين حاضراً ثمّ يدعوهم إلى الجهاد فيجب عليهم حينئذ القيام به و متى لم يكن الإمام ظاهراً و لا من نصبه