فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٥ - نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى سيد هدايت اللّه طالقانى
نكته در خور توجه آن است كه فهم عرفى در مورد عسر و حرج مريض ، و عسر و حرج شخصى است؛ يعنى هر شخصى (نه نوع افراد) كه مريض شود، در حدى كه نتواند روزه بگيرد، نبايد روزه بگيرد، ولى در مورد مسافر، عسر و حرج نوعى است؛ يعنى اگر سفرى براى نوع افراد مشقت داشته باشد، در چنين سفرى براى تمام افراد مكلف نماز شكسته است؛ هر چند براى بعضى اشخاص سختى نداشته باشد.
بنابراين هشت فرسخ رفتن در سفرهاى امروزى كه براى نوع افراد مشقت ندارد، طبق دلالت آيه شريفه تمامى مكلفان بايد روزه بگيرند و نماز را تمام بخوانند.
الف) از روايات مربوط به اين دليل به سه مورد اشاره مىكنيم:
الف) در صحيحه معاوية بن عمار (حديث ١٣) آمده است:
انّه قال لأبي عبداللّه(ع) : انّ أهل مكة يتمّون الصلاة بعرفات، فقال(ع): ويلهم أو ويحهم وأىّ سفرٍ اشدّ منه؟ لاتتمّ؛ معاوية بن عمار به امام صادق(ع) گفت: اهل مكه نمازشان را در عرفات تمام مى خوانند. امام(ع) فرمود: واى بر آنها [نبايد نماز را تمام بخوانند[ كدام سفر از آن سخت تر است؟ در عرفات نماز تمام نيست.
ب ) در صحيحه دوم معاوية بن عمار (حديث ١٧) نيز مشابه اين مطلب آمده است.
ج) در فقره سوم حديث اول امام رضا(ع) در پاسخ به سؤالى در باره علت شكسته شدن نماز جواب داد: ] نماز واجب ابتدا ده ركعت بود و بعد هفت ركعت به آن اضافه شد. پس خداوند آن اضافه را در سفر به خاطر سختيها و خستگيهاى سفر و اشتغال انسان به امور مربوط به سفر مانند كوچ كردن و اقامت تخفيف داد تا مسافر فارغ البال باشد.