فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣١ - نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى سيد هدايت اللّه طالقانى
«تقصير در نماز، دو بريد يا ٢٤ ميل است و اين (تقصير و كم شدن نماز ) براى آسان شدن تكليف و به هنگام مشقت است و با سفر كم (كوتاه) ، مشقت نيست.
٢٢ . «لا يحلّ لامرأة تؤمن باللّه و اليوم الآخر أن تسافر مسيرة يوم ولية الاّ مع ذي محرم (٤٤)؛
بر زنى كه به خدا و آخرت ايمان دارد حلال نيست كه مسافرتى كند كه به اندازه يك روز باشد، مگر اينكه با محرم باشد».
محقق در معتبر اين روايت را دليل مسير يك روز بيان كرده است.
بررسى و نتيجه گيرى
اينك پس از نقل اين ٢٢ حديث، با نگاهى عميق تر، موضوعات مورد بحث را كه شامل يك موضوع اصلى و سه موضوع فرعى است، بررسى مىكنيم :
١ . ملاك اصلى «مسير و بعد زمانى»
بيست و پنج حديث، ملاك سفر شرعى را به لحاظ زمانى مشخص كردهاند و بر اساس نه دليل ملاك اصلى «مسير يك روز» است و بيان مقدار مسافت ، به منظور تطبيق ملاك با شرايط آن زمان بوده است.
دليل اوّل
از كاربرد لام تعليل: در حديث اول معلوم مىشود كه علت ارائه بُعد مكانى (هشت فرسخ) اين بوده كه همان «مسيرة يوم» است. به عبارت ديگر، هشت فرسخ تطبيق با ملاك اصلى (بعد زمانى) است: «لأنَ ثمانية فراسخ، مسيرة يوم». در فقره دوم حديث اول چنين آمده است:
(٤٤) سنن بيهقى، ج ٣ ، ص ١٣٩.