فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٩ - نكتهها (١٦) رضا مختارى
أوّل البيداء عند آخر ذي الحليفة و كان هناك علمان للتمييز بينهما... و البيداء فوق علمي ذي الحليفة إذا صعدت من الوادي. (١٠)
دكتر احمد العلى نيز مىگويد:
ـ روبه روى ذوالحليفة بيداء است. بيداء زمين مسطحى است كه از آنجا مدينه را توان مىديد و آن بالاى دو نشانه حليفه است... .
... بيداء موضعى است مشرف به ذوالحليفة به اندازه يك تير پرتاب از مسجد آن. (١١)
با توجه به اينكه مقدار مسافت پرتاپ تير حدود دويست گام است (ر.ك: نكته ٤١، مجله فقه اهل بيت (ع)، شماره ٤١، ص ١٦٨) معلوم مىشود فاصله مسجد شجره تا بيداء حدود دويست گام است و در نتيجه بين ذوالحليفة و بيداء مسافتى نخواهد بود ؛ زيرا مسجد شجره در پايان ذوالحليفة نيست، بلكه از مسجد تا پايان ذوالحليفة همين قدر فاصله است.
منشأ اشتباه ـ همان طور كه در روايات زيادى آمده است ـ آن است كه رسول خدا(ص) هنگامى كه در حجّة الوداع به آخر ذوالحليفة و اوّل بيداء رسيدند، صدا را به تلبيه بلند كردند. (١٢) در عصر معصومين (ع)، دو ميله و ستون به عنوان نشانه پايان ذوالحليفه و آغاز بيداء در زمين نصب كرده بودند و پيامبر خدا آنجا كه ميله و عمود اوّل بوده است صدا را به تلبيه بلند كردند:
ـ إنّ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله لم يكن يلبّي حتّى يأتي البيداء. (١٣)
ـ إنّ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله لمّا انتهى إلى البيداء حيث الميل قرّبت له ناقة
(١٠) وفاء الوفا، ج٤، ص١١٥٧ ـ ١١٥٨؛ حجاز در صدر اسلام، ص ١٨٧ ـ ١٨٩.
(١١) حجاز در صدر اسلام، ص١٨٨ ـ ١٨٩، ترجمه عبدالمحمدآيتى ؛ نيز ر.ك: ص٢٤٥.
(١٢) رك: حجة الوداع، ص ٣٠ ـ ٤٩.
(١٣) وسائل الشيعه، ج١٢، ص٣٧٠، باب ٣٤ از ابواب الإحرام، ح٥.