فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٩ - بيعت (١) آیة الله محمد مؤمن قمى
خوبىها نافرمانى تو را نكنند، با آنان بيعت كن و براى آنان از خداوند آمرزش بخواه كه خداوند آمرزنده و مهربان است». هند گفت: امّا فرزندان كه ما آنها را در كودكى تربيت كرديم و تو آنها را در بزرگى به قتل رساندى . أم حكيم دختر حارث بن هشام كه نزد عكرمة بن أبى جهل بود، گفت: اى رسول خدا، آن معروفى كه خداوند ما را امر كرده كه در آن از شما سرپيچى نكنيم، چيست؟ فرمود: صورت خود را مخراشيد و به آن چنگ نزنيد و موهاى خود را نكنيد و گريبان خود را پاره نكنيد و لباس سياه نپوشيد و كسى را نفرين نكنيد. پس بر تمامى اين موارد با رسول خدا(ص) بيعت كردند و گفتند: اى رسول خدا(ص) چگونه با شما بيعت كنيم؟ فرمود: من با زنان دست نمىدهم، پس ظرف آبى خواستند و دستش را وارد كرد و سپس خارج كرد و فرمود: دستانتان را در اين آب داخل كنيد كه اين بيعت شماست».
معتبره مذكور و همچنين ساير روايات، دلالتى بيش از بيان كيفيت بيعت با زنان ندارند و هيچ يك از آنها دلالتى بر مقيد بودن فعليت ولايت و يا وجوب اطاعت از ولىّ به بيعت با او ندارند.
البته، آيه مباركه و همه روايات ذكر شده در باره بيعت پيامبر(ص) با زنان است و فقط اين معتبره بيعت پيامبر با مردان، قبل از زنان را نيز ذكر كرده است و در مجمع البيان هم اين مطلب آمده است. شكى نيست كه بيعت امر لغو و بيهودهاى نبوده است و شايد فايده آن، حصول اطمينان كامل از آمادگى افراد بيعت كننده براى تبعيّت از رسول خدا بوده است، خصوصاً اينكه بيعت كنندگان در آنجا مشركينى بودهاند كه بر شرك اصرار مىورزيدهاند و از اسلام رويگردان بودهاند و بيعت با ايشان اعلام تبعيت از رسول اعظم بوده است.
مؤيّد اين نكته آن است كه آنچه زنان بر آن با رسول خدا(ص) بيعت كردند و در آيه مباركه ذكر شده تكاليف الزامى الهى اعم از وجوب و حرمت بوده است. پس بيعت، تعهدى براى قبول ولايت رسول اللّه و عمل به اوامر ايشان نبوده است و منظور از معروف (عمل پسنديدهاى) كه در آيه شريفه ذكر شده اوامر رسول خدا نيست، بلكه ظهور در هر