فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٥ - فلسفه مجازات در اسلام(١) ابوالقاسم مقيمى حاجى
نظريه پنجم :اصلاح و تربيت مجرمان
والاترين هدفى كه دانشمندان حقوق جزا براى مجازات قائلند، اصلاح و تحوّل (١٨) مجرمان است تا پس از مجازات، وى را چون فردى سالم و شرافتمند تحويل جامعه داد. اين نظريه نيز زير مجموعه مكتب دفاع اجتماعى است كه معتقد است يكى از وظايف اوليه دولت در اجراى مجازاتهاى سلب كننده آزادى، اصلاح و تربيت مجرمان مىباشد. طرفداران اين نظريه معتقدند كه كيفر ديدن مجرم، ضربه روحى دردناكى بر وى وارد مىآورد و بدين ترتيب او خواهد فهميد كه راهش خطا بوده و ممكن است تصميم بگيرد كه زندگى خود را در آينده اصلاح كند.
نظريه ششم :مكتب عدالت مطلقه
از جمله نظرياتى كه مبتنى بر سزادهى و مكافات مجرم است، اجراى «عدالت مطلقه» مىباشد. از بنيانگذاران آن مىتوان «اما نوئل كانت» فيلسوف مشهور آلمانى و «ژوزف دومستر»، را نام برد. «كانت» نفع و يا دفاع اجتماعى را كه «بنتام»، آن را ستوده بود، بىمعنا مىداند و بر اين باور است كه «عدالت» و «اخلاق» ايجاب مىكند كه بزهكار كيفر ببيند . هدف مجازات، صرف نظر از سودجويى و رفع ضرر، همان كيفر و سزاى عمل خلاف اخلاقى است كه اتفاق افتاده است و حتى اگر از نظر مجازات فايدهاى نيز براى جامعه متصور نباشد و يا ديگر جامعهاى وجود نداشته باشد و قرار است منحل شود، اجراى آن به لحاظ تجاوز به حريم اخلاق و عدالت ضرورى است و آخرين وظيفه اين جامعه قبل از انحلال، مجازات مجرم است. در اين صورت، اجراى مجازات از نظر نفع اجتماعى عملاً امر بىفايدهاى است. با وجود اين، «عدالت مطلق» و «نظم اخلاقى» كه بالاتر و والاتر از نفع اجتماعى است، اجراى چنين مجازاتى را مسلّم و ضرورى مىكند. (١٩)
(١٨)Reformatio .
(١٩)در تئورى مبتنى بر سزادهى و مكافات مجرم نظريات ديگرى نيز وجود دارد،رجوع شود به : جان كاتينگهام، فلسفه مجازات؛ همان.