بيعت، دست دادن بر ايجاب بيع و بر پيمان بستن و فرمانبردارى است. بيعت، همان اطاعت و مبايعه است و گاهى گروهى بر يك امر، پيمان مى‌بندند، مانند اين كه گفته مى‌شود: «أصفقوا عليه»، و «بايعه عليه مبايعةً» از بيع و بيعت گرفته شده و «تبايع» هم مانند آن است. در حديث است كه فرمود: «آيا با من بر اسلام بيعت نمى‌كنيد» كه عبارت از معاهده و پيمان بستن بر اسلام است؛ مثل اينكه هر يك از دو طرف آنچه را داشته به ديگرى فروخته است و وجود و اطاعت خويش را به او اعطا كرده است. اين معنا در احاديث ديگر نيز تكرار شده است.

طريحى در مجمع البحرين آورده است:

مبايعه، همان عقد بستن و معاهده است؛ گويا هريك از دو طرف، آنچه را داشته به ديگرى فروخته و وجود و اطاعت خويش را به او اعطا كرده است. (٨)

اهل لغت گاهى بيعت را به عقد و عهد بستن بر طاعت معنى كرده و گاهى گفته‌اند كه از معناى بيع گرفته شده است كه همان مالك شدن يك مال به عوض مال ديگر است. پس بيعت كننده، اطاعت خود را در قبال امن و امان... كه سلطان به او مى‌بخشد، بذل مى‌كند. توضيح و تفسير اين معنا، در بعضى از ادلّه‌اى كه در آينده ذكر مى‌كنيم، خواهد آمد.

اراده اين معنى از لفظ «بيعت» روشن است، اما مهم براى ما مراجعه به روايات و آياتى است كه در اين موضوع وارد شده است تا ببينيم آيا اين معانى از آنها استفاده مى‌شود ؟

كلمه مبايعه در آيات قرآن و احاديث رسيده از معصومين ذكر شده است، در سه آيه اين

كلمه آمده است:

(٦) النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج١، ص١٧١.
(٧) لسان العرب، ج٨، ص٢٦.
(٨) مجمع البحرين، ج١، ص٢٧٣.