غزوه تبوك بعد از فتح مكه و بعد از غزوه حنين و طائف و بازگشت پيامبر (ص) به مدينه و اقامت او از ذى الحجّة تا رجب در آن شهر بوده است. سپس آن حضرت در ماه رجب، براى رفتن به تبوك آماده شدند و در باقى مانده ماه رمضان سال نهم هجرت از غزوه تبوك بازگشتند و بعد از آن براى هيچ غزوه يا جنگى خارج نشدند تا وفات كردند. (١٤)

تاريخ اين امور را به سبب ارتباطش با مفاد آيات سه گانه مذكور بيان كرديم تا با توجه به زمان وقوع آنها، زمان دقيق بيعتها مشخص شود. ما از تاريخهاى ذكر شده مطالبى را نتيجه مى‌گيريم كه در آينده به آنها اشاره خواهيم كرد.

در تفسير على بن ابراهيم ذيل آيه {لقد رضي اللّه‌ُ عَن المؤمنين إذ يبايعونك تحتَ الشجرة } ،آمده است: اين آيه در باره بيعت رضوان نازل شده است و رسول خدا(ص) با مسلمانان شرط كردند كه بعد از اين بيعت هرگز كارهاى رسول خدا(ص) را انكار نكنند و در هيچ يك از اوامر حضرت، با ايشان مخالفت نورزند. خداوند بعد از نزول آيه رضوان، اين آيه را نازل كردند:

{إنّ الذين يُبايعونك إنّما يُبايعون اللّه‌ يدُاللّه‌ِ فوق أيديهم فمن نكث فإنّما ينكُثُ على نفسه و من أوفى بما عاهد عليه اللّه‌ فسيؤتيه أجراً عظيماً } ؛

همانا آنهايى كه با تو پيمان ببندند به تحقيق با خداوند پيمان بسته‌اند، دست خداوند بر بالاى دستهاى آنان قرار دارد، پس هركس پيمان شكنى كند جز اين نيست كه عليه خويش پيمان مى‌شكند و آن كه به آنچه با خدا پيمان بسته است، وفادارى كند به زودى خداوند پاداش بزرگى را به او خواهد داد».

(١٣) همان.
(١٤) همان.