بر اساس معارف اسلامى، انسان از كرامت برخوردار است و اين امتياز او ناشى از برخوردارى او از اختيار، آزادى، علم و انديشه است. اين ويژگى‌ها به او امتياز بخشيده و موجب گشته تا انسان، تنها خليفه الهى بر روى زمين قرارگيرد (١) و مورد توجه و تكريم پروردگار واقع شود و بر ساير مخلوقات برترى و فضيلت يابد. (٢)

از آنجا كه به لحاظ منطقى، همه مجازات‌ها متضمن تحميل درد و رنج بر مجرم است و طبع انسانى آن را نپسنديده و در شرايط عادى آن را انتخاب نمى‌كند، معمولاً اثرى ناخوشايند بر مجازات شونده دارد؛ لذا اين پرسش مطرح مى‌شود كه اگر انسان موجودى داراى كرامت است، چرا در اسلام به جاى باز پرورى مجرم، دست به مجازات و تنبيه او مى‌زنند؟ (٣)؛ زيرا اعمالى مانند شلاق زدن و حبس كردن، شخصيت و كرامت انسان را زير سؤال مى‌برد و اين در حالى است كه انسان مجرم به صرف ارتكاب جرم از انسانيت ساقط نمى‌گردد. علاوه بر آنكه اين مجازات، موجب ايجاد محدوديت در اختيار و آزادى انسان كه از صفات و ويژگى هاى كرامت بخشى اوست مى‌گردد. قبل از بررسى اين پرسش ذكر چند نكته لازم است:

١ - بر خلاف بسيارى از ديدگاه هاى موجود در فلسفه مجازات كه بر حفظ كرامت مجرم استوار نيست - كه در صفحات بعدى ذكر مى‌گردد - در ديدگاه اسلام، مجازات مجرم نيز در فرايند نگاه انسانى به مجرم و از باب لطف و رحمت بر او به شمار مى‌آيد (٤) و با كرامت انسانى او در تنافى نيست هر چند در پاره‌اى از موارد، رعايت مصالح عموم جامعه اقتضاءهايى دارد كه در جاى خود به تفصيل طرح مى‌شود .

(١) بقره،آيه ٣٠ ؛ صآ، آيه ٢٦.
(٢) اسرا، آيه ٧٠.
(٣) مفاتيح الغيب(التفسير الكبير)، ج٢٦، ص ٢٢٨- ٢٢٩ : «اعلم أنه سبحانه وتعالى لما أوجب في الآية المتقدمة القصاص وكان القصاص من باب الإيلام توجه فيه سؤال و هوأن يقال: كيف يليق بكمال رحمته إيلام العبد الضعيف؟ فلأجل دفع هذا السؤال ذكر عقيبه حكمة شرع القصاص، فقال: ولَكُمْ فِى الْقِصاصِ حَياةٌ ».
(٤)امام خمينى، آداب الصلاة(ترجمه سرّ الصلاة)،ص ٢٣٦ .