اسلام به جوانب مختلف فلسفه مجازات توجه كرده است كه در دو دسته كلّى قابل تنظيم است . پاره‌اى از آنها ـ همان طور كه گذشت ـ به نظر رحمت حق تعالى به خود مجرم و مصلحت وسعادت او بر مى‌گردد و در برخى ديگر، تجلى رحمت الهى نسبت به غير مجرم و در راستاى مصلحت جامعه و مجنىٌ عليه است.لذا مطالب موجود را در دو مبحث كلى دسته بندى كرده ودر ذيل هر كدام به مواردى كه در منابع اسلامى در باره فلسفه مجازات در اسلام آمده است، مى‌پردازيم :

نخست: تجلّى رحمت الهى نسبت به مجرم

در اين مبحث نيز به چند نكته اشاره شده است :

كاهش عذاب اخروى

اهداف مجازات در مكتب هاى فلسفى و جرم شناسى غرب با اسلام متفاوت است. از اين نظر كه در اسلام، اهداف بلند مدت فردى را مى‌توان يافت واين اهداف به اين دنيا منحصر نمى‌شود، بلكه مصالح دنيا و آخرت را با هم در نظر مى‌گيرد.

اضافه شدن مصالح عاليه اخروى دريچه جديدى در باب فلسفه مجازات مى‌گشايد و اگر ما آن را به پيش فرض هاى مسئله وجود خدا و طراحى اهدافى وراى دنياى مادى اضافه كنيم، مى‌توانيم در مجازات ها نيز آنها را در نظر بگيريم. مجازات ها نيامده‌اند تا تنها تأمين كننده مصالح دنيوى باشد، بلكه از آنجا كه زندگى اخروى، پايدار و هميشگى است، رعايت مصلحت آن دنيا در اولويت قرار دارد و در فلسفه مجازات نيز ديده مى‌شود. هر چند زندگى دنيوى نيز در جاى خود حائز اهميت است و دستيابى به آخرت جز در پرتو زندگى صحيح دنيوى ممكن نيست كه در ادامه، فلسفه مجازات بر پايه مصالح دنيوى نيز ذكر مى‌شود.