دوم: در كلام امام(ع) آمده است: «اگر خداوند از علماء عهد و پيمان نگرفته بود كه در برابر شكم بارگى ستمگران و گرسنگى مظلومان، سكوت نكنند». كلمه «كظّة» در لغت، به معناى حالتى است از سنگينى و سختى كه پس از پر كردن شكم از غذا به انسان دست مى‌دهد، بنابر اين «كظّة ظالمٍ» به معناى پربودن باطن و ظاهر و درون شخص، از ظلم هايى است كه به مظلومين كرده است. واژه «سَغَب» را به شدت گرسنگى تفسير كرده‌اند و اضافه شدن اين كلمه به مظلوم مى‌فهماند كه مراد از آن، شدت گرسنگى و فشارى است كه به سبب ظلم هايى كه به او شده، حاصل مى‌شود.

حاصل مفاد اين فقره آن است كه خداوند متعال از علماى دين و در صدر آنان از معصومين(ع)، پيمان گرفته است كه هرگاه ظلم ظالمان را مشاهده مى‌كنند و شدت فقر و گرسنگى مظلومين را به سبب ظلم ظالمين مى‌بينند، هرگز آرام و ساكت نباشند. به سبب همين عهد الهى، علما موظّف به منع ظالمين از ظلمشان و برگرداندن حقوق مظلومين به ايشان شده‌اند.

پس اگر، اين پيمان الهى و آن قدرت اشاره شده، با هم جمع شوند، حجّت بر عالمى كه ولايت امر مسلمين برگردن اوست، تمام مى‌شود و با اجتماع اين دو امر، قيام به امر ولايت بر امام(ع) واجب مى‌شود، و گرنه، منصب دنيوى كه لازمه ولايت است و حتى تمامى دنيا در نزد امام(ع) حقيرتر از پست‌ترين اشياى دنياست كه هيچ كس به آنها رغبتى ندارد.

مقتضاى دلالت ادلّه قطعى فراوانى كه در گذشته بيان شد آن است كه بيعت شرط فعليت يافتن ولايت معصومين(ع) نيست و دخالتى در وجوب اطاعت مردم از ايشان ندارد. فقط از آنجا كه لازمه بيعت، حضور بيعت كنندگان است، در حصول قدرت ولىّ امر براى ايجاد اهداف عالى الهى، مؤثر است.

بعد از بيان اين مطالب به ادلّه خاصّه‌اى مى‌پردازيم كه در خصوص بيعت وارد شده است تا معلوم گردد كه آيا اين ادله، دلالت بر مقيد بودن فعليت ولايت و وجوب اطاعت