فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٦ - روزه نگرفتن در سفر از منظر كتاب و سنت آیة الله جعفر سبحانى
كس از شما كه ماه رمضان را درك كند، روزه بدارد و آن كس كه بيمار يا در سفر باشد، روزهاى ديگرى را به جاى آن، روزه بگيرد. خداوند راحتى شما را مىخواهد، نه زحمت شما را. تا اين روزها را تكميل كنيد؛ و خدا را بر اين كه شما را هدايت كرده، بزرگ بشمريد؛ باشد كه شكر گزارى كنيد.
اين آيات پس از تأكيد بر اينكه روزه از جمله احكامى است كه بر مؤمنان واجب شده، همان گونه كه بر پيشينيان نيز واجب بود، وظايف چهار گروه را بيان مىكند. از طرفى واژه كتابت، غالباً نشانه وجوب است و مكلف نبايستى آنچه را كه نوشته شده ترك كند. بنابراين خداوند با اين آيات تمامى مؤمنان را مورد خطاب وجوبى قرار داده است و چنين مىگويد: {يا ايّها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام كما كتب على الذين من قبلكم } .
بنابر اين، روزه بر انسان، در هر حالى كه باشد، واجب است، چه سالم باشد، چه بيمار، چه مسافر باشد و چه ناتوان. اما انجام اين واجب مطابق حالات مختلف مكلف، فرق مىكند؛ زيرا مكلفين بر حسب حالات مختلف به چهار گروه تقسيم مىشوند و هر گروه حكم و وظيفه مخصوص به خود را دارد.
فقيه كسى است كه در صدد فهم قرآن و سنت باشد؛ چه اين فهم، موافق مذهب پيشوايى باشد كه از او تقليد مىكند و چه مخالف آن. اما بسيارى از مفسران، در تفسير اين آيات تلاش كردهاند آنها را بر مذهب پيشوايشان تطبيق دهند، بدون اين كه در تك تك واژههاى آيات و مجموعه آنها دقت كنند تا بدون هيچ اختلافى، به نتيجه واحدى برسند. ما پيش تر ديدگاههاى پراكنده آنها را بيان كرديم.
آيات فوق وظيفه چهار گروه را كه عناوين آنها را ذكر كرديم، بيان مىكند و ما در اينجا آنچه را كه از اين آيات در مورد اين گروهها استفاده مىشود، بيان مىكنيم:
١ ـ سالم
اين سخن خداوند كه: {فَمن شهد منكم الشهر فَليصُمه } ، صراحت دارد در اين كه هر كس ماه رمضان را درك كند بايد روزه بگيرد، بدون اينكه بين تفسير «درك كردن ماه رمضان»،