٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٢ - نكتهها (١٦) رضا مختارى

فركبها، فلّما انبعثت به لبّى بالأربع....

چنين ترجمه شده است:

پيامبر اكرم ـ صلّى اللّه‌ عليه و آله ـ چون به بيداء ـ در يك ميلى مكّه ـ مى‌رسيد، شترى نزديكش مى‌آوردند، سوار آن مى‌شد و چون آن حضرت را حركت مى‌داد، لبّيك‌هاى چهارگانه را چنين مى‌گفت: ... .

و در پانوشت افزوده‌اند:

بيداء نام سرزمينى با خاك نرم، ميان مكّه و مدينه كه به مكّه نزديكتر است. (٢٦)

در ترجمه اين حديث چند اشتباه رخ داده است:

١. ميل به معناى ميله و علامت است نه «يك ميل» و واحد سنجش مسافت .

٢. «در يك ميلى مكّه» خطاى بسيار فاحش است، ديگران كه اشتباه كرده‌اند گفته‌اند: «در يك ميلى ذو الحليفة» و اين اشتباه بسيار كوچكتر از آن است كه گفته شود: «در يك ميلى مكّه!»

٣. اينكه نوشته‌اند: «بيداء به مكه نزديك‌تر است» خطاى فاحش و واضحى است؛ زيرا بيداء، متصل به ذي الحليفة است و با مدينه فاصله‌اى ندارد در حالى كه حدود چهار صد كيلومتر تا مكّه فاصله دارد! (٢٧)


(٢٦) حج و عمره در قرآن و حديث، ص٢٦٨ ـ ٢٦٩، حديث شماره ٤٤٧.
(٢٧) منشأ اين اشتباه سخن ياقوت حموى در معجم البلدان (ج ١، ص٥٢٣) و به نقل از آن در مراصد الاطلاع (ج١، ص٢٣٨) است. ياقوت مى‌گويد: «البيداء: اسم لأرض ملساء بين مكّة و المدينة، و هي إلى مكّة أقرب، تعدّ من الشرف، أمام ذي الحليفة». در حالى كه مسلّماً بيداء به مدينه نزديكتر است تا مكّه واين از واضحات است. ثانياً «تعدّ من الشرف» يعنى چه؟ بنده احتمال مى‌دهم كه در كلام ياقوت تصحيفى رخ داده و صحيح آن چنين است: «... تعدّ من السرف، و (أرض أُخرى) أمام ذي الحليفة»؛ يعنى اين بيداء كه به مكّه نزديكتر است تا مدينه، از منطقه «سَرِفَ» ـ محل زندگى و دفن ميمونه زوجه رسول خدا (ص) ـ و در نزديكى مكّه است و بيداء ديگرى هم جلو ذوالحليفة است. در اين صورت، عبارت ياقوت تصحيح مى‌شود؛ ولى اين مبتنى بر آن است كه غير از بيداء نزديك مدينه و متصل به ذوالحليفه، بيداء ديگرى در منطقه سرف وجود داشته است واللّه‌ العالم. مرحوم استاد على اكبر غفارى (ره) نيز در پانوشت تهذيب شيخ (ج٥، ص٩٨) دچار همين اشتباه شده و كلام ياقوت را در توضيح بيداء مدينه عيناً نقل كرده و به ناسازگارى آن با متن حديث در تهذيب و غلط بودن عبارت ياقوت متفطّن نشده است.