فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٦ - روزه نگرفتن در سفر از منظر كتاب و سنت آیة الله جعفر سبحانى
اين تفسير هم باطل است؛ زيرا چگونه ممكن است اين جمله در مورد كسانى باشد كه عذر دارند در حالى كه حكم گروه چهارم ميان اين جمله و جملهاى كه حكم معذورين را بيان كرده، واسطه شده است، آنجا كه مىفرمايد:
{فمن كان منكم مريضاً أو على سفرٍ فعدةٌ من أيّامٍ أخر و على الذين يطيقونه فديةٌ طعام مسكينٍ فمن تطوّع خيراً فهو خيرٌ له } ؛
ظاهر آيه اين است كه جمله اخير به گروه چهارم مربوط باشد و اين جمله بر انحصار وجوب، در فديه دادن به فقير گرسنه، تفريع شده و منظور اين است كه هركس به دلخواه، بيشتر از اين مقدار، فقير گرسنه را اطعام كند، براى او بهتر است.
تا اينجا حكم روزه براى گروههاى چهارگانه بيان شد، مىماند تفسير آيه «و أن تصوموا خير لكم»، مخاطب اين جمله كيست؟ خداوند پس از بيان احكام گروههاى چهارگانه فوق، بار ديگر همه مؤمنان را مورد خطاب قرار مىدهد و چنين مىفرمايد:
{و أن تصوموا خيرٌ لكم إن كنتم تعلمون } ؛ (٢٤)
اگر بدانيد، روزه داشتن براى شما بهتر است.
اين خطاب به گونه خطاب قبلى است كه مىفرمايد:
{يآ أيّها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام } ؛ (٢٥)
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، روزه بر شما واجب گرديده است.
فرق بين اين دو خطاب در اين است كه خطاب اوّل، خطابى اجمالى براى دعوت به روزه است و خطاب بعدى، خطابى است پس از بيان جزئيات احكام گروههاى چهارگانه، بنابراين نتيجه اين مىشود كه آيه خطاب به مكلفان مىگويد: اگر به همان گونه كه در آيه آمده است روزه بگيريد، براى شما بهتر است؛ يعنى كسى كه در حضر است روزه بگيرد و كسى كه بيمار يا مسافر است، روزه را در ماه رمضان افطار كند و در ايامى ديگر روزه بگيرد و كسى كه ناتوان است به جاى روزه، فديه دهد.
(٢٤) بقره، آيه ١٨٤.
(٢٥) همان، آيه ١٨٣.