اما فريدون آدميّت كه مورّخ توانايى است و تأليفات او در زمينه تاريخ مشروطه خواهى در ايران از علمى‌ترين آثار تاريخ نگارى در اين موضوع شمرده مى‌شود، چون اعتقادى به دين و حقايق ماوراء طبيعت ندارد و به همين جهت مكرراً در آثار خود از دين و دينداران انتقاد مى‌كند و آنها را به مسخره مى‌گيرد، مغرضانه طالبوف را در چهره‌اى غير واقعى معرفى مى‌كند و حقايق تاريخى را وارونه جلوه مى‌دهد. حوصله فراوان در تحقيق و تتبّع عميق و نكته بينى‌هاى دقيق او، مانع اين است كه اظهارات غير واقعى او حمل بر نا آگاهى گردد، پس در مواردى كه شواهد فراوانى را ناديده گرفته و به نتايج غير مستند دست يافته چاره‌اى نيست جز آن كه او را مغرض بدانيم.

آدميت در نقل و تحليل باورها و اعتقادات طالبوف، شواهد پيش گفته را ناديده مى‌گيرد و با تكيه بر برخى جملات مجمل وى، او را به طور كلى ـ نه به اطلاق ـ داراى «گرايش عقلانى مادى» مى‌داند كه «اعتقادش بر اين است كه دانش ما از جهان خارج تنها از تجربه عينى به دست مى‌آيد و در حكمت ما بعد طبيعى، پيرو دانشمندانى است كه گشودن رازدهر را از انديشه آدمى بيرون مى‌دانند». (٢٦) او در باره اعتقاد طالبوف به اديان الهى از شواهد فراوان در آثار او كه نشانگر باور وى به برترى اسلام بر ساير اديان و قرآن بر ديگر كتب آسمانى است چشم مى‌پوشد و تنها به استناد افسانه‌اى در ضمن كتاب «مسالك المحسنين» به اين نكته اكتفا مى‌كند كه «در مبحث اديان، توجه او به جوهر اديان است. چون پيرو عقل است در نظرش اهل دير و كنشت و گبر و ترسا همه برابراند. بيان او در يكى از الواح يزدانى اين است: اگر ناشرين اديان مبعوثين من هستند پس همه حق مى‌گويند...». (٢٧)

متأسفانه ضعف روحيه تحقيق در برخى از اهل قلم سبب شده است كه آثار فريدون آدميت، بدون توجه به كاستى هايش به عنوان مرجع بى عيب تلقّى گردد و نتيجه‌گيرى‌ها و

(٢٦) آدميت، فريدون، انديشه‌هاى طالبوف، تبريزى، ص١٥.
(٢٧) همان، ص١٨.