به حضور در وطن و مسافر نبودن يا به ديدن هلال ماه رمضان، فرقى وجود داشته باشد. پس آنكه ماه رمضان را درك كند، يك تكليف بيشتر ندارد و آن هم روزه تمام اين ماه در صورت فراهم بودن تمامى شرايط است.

٢ و ٣ ـ بيمار و مسافر

خداوند در دو مورد، حكم و وظيفه مسافر و بيمار را بيان كرده است:

الف: {فمن كان منكم مريضاً أو على سَفرٍ فعدّةٌ من أيّامٍ اُخر } ؛ (٩)

هر كس از شما بيمار يا مسافر باشد، تعدادى از روزهاى ديگر را(روزه بگيرد).

ب: {و من كان مريضاً أو على سفرٍ فعدة من أيّامٍ أُخر } ؛ (١٠)

و آن كس كه بيمار يا در سفر باشد روزهاى ديگرى را به جاى آن روزه بگيرد.

مقصود، فهم مضمون اين دو جمله در مورد حكم مسافر و بيمار است، آيا اين دو جمله در وجوب روزه نگرفتن ظهور دارد يا در جواز آن؟

دقت در آيه، وجوب روزه نگرفتن را به دلايل زير ثابت مى‌كند:

دليل اوّل: وجوب روزه در روزهاى ديگر، نشانه وجوب روزه نگرفتن در روزهاى ماه رمضان است.

جمله {فعدّةٌ من أيّامٍ اُخر } را اكثر مفسرين به وجوب روزه در روزهاى ديگر معنا كرده‌اند. بر اين اساس آنچه از آيه متبادر مى‌شود اين است كه بر مكلفى كه اين دو عذر را دارد، واجب است كه در روزهاى ديگر روزه بگيرد و به عبارت ديگر روزه اين ماه بر ذمه اوست. از طرف ديگر اگر روزه اين ايامى را كه روزه نگرفته، واجب باشد، پس افطار كردن در ماه رمضان واجب خواهد شد و گرنه اگر روزه ماه رمضان بر چنين افرادى مجاز باشد، روزه آن روزها(أيّامٍ اُخر) به طور مطلق واجب نمى‌شد. بنابراين واجب شدن روزه آن روزها، نشانه وجوب افطار در ماه رمضان است.

(٩) بقره، آيه ١٨٤.
(١٠) بقره، آيه ١٨٥.