فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٨ - روزه نگرفتن در سفر از منظر كتاب و سنت آیة الله جعفر سبحانى
دليل دوم: اگر در كلام، دو جمله متقابل وجود داشت، بدون شك ابهام يكى از آنها با ظهور ديگرى از بين مىرود. با توجه به اين مطلب، ما مىتوانيم ابهام عبارت {فمن كان منكم مريضاً أو على سفر.. } .را با جمله ديگرى كه در مقابل آن است، از بين ببريم و بگوييم: خداوند در جمله اوّل فرموده است: هركس كه ماه رمضان را درك كرد، روزه بگيرد: {فمن شهد منكم الشهر فَليَصُمه } .سپس در جمله دوم فرموده است: {فمن كان منكم مريضاً أو على سفرٍ فعدّةٌ من أيّامٍ اُخر } ،يعنى «كسى كه بيمار يا مسافر بود، روزهاى ديگرى را به جاى آن روزه بگيرد».
هرگاه معناى جمله اوّل اين باشد كه هر كس ماه رمضان را درك كرد، روزه بر او واجب است، معناى جمله دوم(به حكم تقابل) اين مىشود كه مسافر، نبايد روزه بگيرد؛ يعنى اگر امر در جمله اوّل ظهور در وجوب دارد، نهى در جمله دوم هم در تحريم، ظهور خواهد داشت.
عبيد بن زراره از امام صادق(ع) روايت كرده است:
از امام(ع) در مورد آيه {فمن شهد منكم الشهر.. } . سؤال كردم. امام(ع) در پاسخ فرمود: {ما ابينها: من شهد الشهر فليصمه و من سافر فلايصمه } ؛معناى آن بسيار روشن است، كسى كه ماه رمضان را درك كرد، بايستى روزه بگيرد و كسى كه سفر كرد، نبايد روزه بگيرد. (١١)
دليل سوم: ظاهر جمله «فمن كان منكم مريضاً أو على سفر فعدّةٌ من أيّامٍ اُخر»، آن است كه آنچه از ابتدا بر بيمار و مسافر واجب شده، روزه گرفتن در ايامى غير از ماه مبارك رمضان است. بنابراين اگر روزه گرفتن بر همه مكلفين، واجب است و از طرفى بر اين دو گروه از همان ابتدا واجب شده كه در غير ماه رمضان روزه بگيرند، نتيجه مىگيريم كه روزه آنها در ماه رمضان بدعت و تشريع حرام است؛ زيرا امت اسلامى اتفاق نظر دارند كه در طول سال، روزه دو بار واجب نشده است.
(١١) وسائل الشيعه، ج٧، باب ١ از ابواب من يصحّ منه الصوم، حديث ٨.