فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٤ - فلسفه مجازات در اسلام(١) ابوالقاسم مقيمى حاجى
اهميت مجازات اخروى از اينجا روشن مىشود كه تنها چيزى كه هميشه با انسان است و هيچ وقت از آن، راه خلاصى ندارد و پليس دائمى اوست، ايمان به غيب و قيامت است كه آثار اين اعتقاد در عامل بازدارندگى انسانها نيز هويدا مىشود .
همانگونه كه شيخ صدوق(ره) از فضل بن شاذان از امام رضا(ع) روايت مىكند كه ايشان در فلسفه لزوم اقرار به وجود خدا و رسول(ص) اومىفرمايد :
«لا يكون حظر الفساد والأمر بالصلاح والنهي عن الفواحش إلاّ بعد الاقرار باللّه عزّوجلّ ومعرفة الآمر والناهي ولوترك الناس بغير إقرار باللّه عزّ وجلّ ولا معرفته لم يثبت أمر بصلاح ولا نهي عن فساد إذ لا آمر ولا ناهي ومنها إنّا وجدنا الخلق قد يفسدون بأمور باطنة مستورة عن الخلق فلولا الاقرار باللّه وخشيته بالغيب لم يكن أحد إذا خلا بشهوته وإرادته يراقب أحداً في ترك معصية و إنتهاك حرمة و إرتكاب كبيرة إذا كان فعله ذلك مستوراً عن الخلق غير مراقب لاحد فكان يكون في ذلك خلاف الخلق أجمعين فلم يكن قوام الخلق وصلاحهم إلاّ بالاقرار منهم بعليم خبير يعلم السرّ وأخفى آمر بالصلاح ناه عن الفساد ولا تخفى عليه خافية ليكون في ذلك إنزجار لهم عمّا يخلون من أنواع الفساد»؛ (٣٦)
منع از فساد و امر به صلاح و نهى از اعمال زشت محقق نمىگردد، مگر بعد از اقرار به خداوند عزّوجلّ و معرفت امر و نهى او. در صورت انكار خداوند از جانب مردم و عدم معرفت به او، ديگر فرمان به نيكى و نهى از فساد ثابت نخواهد شد ؛ زيرا ديگر آمر و ناهى وجود نخواهد داشت و همچنين ما مىبينيم مردم مرتكب مفاسدى مىگردند كه از چشم ديگران پوشيده است و اگر اقرار به خدا و خشيت از او نباشد چه چيزى مردم را از شهوات پنهانى باز مىدارد و در ترك گناهان و ارتكاب محرمات و كبائرى كه از ديد ديگران مخفى مىماند مراقب آنهاست. تنها چيزى كه در اين ميان مؤثر است و موجب قوام اجتماع مردم و اصلاح كار آنهاست، ايمان به خدايى است كه عالم بر پنهان و
(٣٦)عيون أخبار الرضا(ع)، ج٢، ص١٠٧ .