فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٤ - بيعت (١) آیة الله محمد مؤمن قمى
خداوند به شرطى از ايشان راضى شد كه بعد از بيعت، به عهد و ميثاق خداوند وفادار بمانند و آن را نقض نكنند. مردم آيه شرط را بر آيه بيعت رضوان مقدم كردند در حالى كه در ابتدا بيعت رضوان نازل شد و سپس آيه شرط بر آنها نازل شده است. (١٥)
براى آن كه مراد از مبايعه ذكر شده در آيه مورد بحث روشن شود صحيحهاى را كه در تفسير قمى روايت شده است، ذكر مىكنيم:
قال: حدّثني أبي عن ابن أبي عمير عن ابن سنان عن أبي عبداللّه(ع) قال: كان سبب نزول هذه السورة و هذا الفتح العظيم أنّ اللّه عزّوجلّ أمر رسول اللّه(ص) في النوم أن يدخل المسجد الحرام و يطوف و يحلق مع المحلّقين، فأخبر أصحابه و أمرهم بالخروج، فخرجوا، فلمّا نزل ذا الحليفة أحرموا بالعمرة و ساقوا البدن وساق رسول اللّه(ص) ستّاً و ستّين بُدنةً و أشعرها عند إحرامه و أحرموا من ذي الحليفة ملبّين بالعمرة قد ساق من ساق منهم الهدي مشعرات مجلّلات... (١٦)؛
امام صادق(ع) فرمودند: سبب نزول اين سوره و اين فتح بزرگ آن بوده است كه خداوند عزوجل در خواب به پيامبر(ص) امر كرد كه وارد مسجد الحرام شود و طواف كند و همراه ديگران سرش را بتراشد. حضرت نيز اصحاب را خبر كردند و به آنها دستور خروج دادند. زمانى كه به ذى الحليفه رسيدند به قصد عمره، محرم شدند و شترها را همراه بردند و رسول خدا(ص) شصت و شش شتر را به همراه مىبردند و هنگام احرام آنان را علامتگذارى كردند، همگى در حالى كه تلبيه عمره را مىگفتند از ذىالحليفه محرم شدند و هركس قربانى خود را علامتگذارى كرده بود و به همراه مىبرد. هنگامى كه خبر به قريش رسيد،
(١٥) تفسير قمى، ج٢، ص٣١٥.
(١٦) در اول صحيحه منقول از امام صادق(ع) در كافى آمده است: «هنگامى كه حضرت رسول(ص) براى غزوه حديبيه در ذى القعده خارج شدند وقتى به مكانى رسيدند كه در آنجا مُحرم مىشوند، همگى محرم شدند و لباسهاى رزم را پوشيدند. پس وقتى به حضرت خبر دادند كه مشركين خالد بن وليد را به سوى ايشان فرستادهاند تا آنها را بازگردانند، فرمودند:...» (كافى، ج٨، ص٣٢٢، ح٥٠٣) تفسير القمى، ج٢، ص٣٠٩ و ٣١٠.