فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٠ - مقياس شرعى سفر، مكانى يا زمانى آيه اللّه سيد كاظم حائرى
اشكال اين روايت آن است كه با اخبارى كه مىگويد اگر كسى سفر را تكرار كند بايد نماز را كامل بخواند، معارض است. (٢٠)
دسته سوم: رواياتى است كه شامل هر دو واحد طولى و زمانى است، به نحوى كه گويا اين دو واحد يكى هستند؛ يعنى مضمون اين دسته از روايات به گونهاى است كه شامل هر دو واحد مىشود؛ مانند:
١. موثقه سماعة: قال: سألته عن المسافر في كم يقصّر الصلاة؟ فقال: في مسيرة يوم و ذلك بريدان و هما ثمانية فراسخ (٢١) ؛
در باره مسافر از او پرسيدم كه در چه مسافتى نماز كوتاه مىشود؟ فرمود: در مسير يك روز كه دو بريد است و دو بريد هشت فرسخ است.»
٢. صحيحه ابى ايّوب از ابى عبداللّه(ع): «قال سألته عن التقصير، قال: فقال: في بريدين أو بياض يوم (٢٢)؛
از امام(ع) در باره كوتاه شدن نماز پرسيدم، فرمود: در سفر به اندازه دو بريد يا به اندازه روشنايى روز، نماز كوتاه است.»
٣. صحيحه ابى بصير: «قال: قلت لأبي عبداللّه(ع): في كم يقصّر الرجل؟ قال: في بياض يوم أو بريدين (٢٣)؛
به امام صادق(ع) عرض كردم: در چه مسافتى نما زمسافر كوتاه است؟ فرمود: در مسافتى كه در روشنايى روز طى شود يا به اندازه دو بريد باشد.»
در زمان صدور اين روايات، هيچ تعارض يا تصادمى بين واحد مكانى و واحد زمانى در ذهن خطور نمىكرد؛ زيرا هر دو واحد بر سير شتران منطبق بوده است و در آن زمان حمل و نقل با شتر معمولتر و متداولتر از ديگر حيوانات تندرو يا كندروتر بوده است و
(٢٠) وسائل الشيعه، ج٨، ص٤٨٤ ـ ٤٨٨، ب ١١ از ابواب صلاة المسافر.
(٢١) همان، ص٤٥٣، باب ١ از ابواب صلاة المسافر ،ح٨.
(٢٢) همان، ح٧.
(٢٣) همان، ح١١.