٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٨ - تنجيم و ستارهشناسى آیة الله سيد محسن خرازى

انكار تأثير دعا بر مى‌گردد. (٥٢)

پس موضوع نهى شده در روايات اختصاص به همين موارد مذكور دارد و نظر كردن در ستارگان و يادگيرى و آموزش و خبردادن از تأثير آنها به اذن خدا نه به صورت قطعى، هيچ مانعى ندارد، چه حركات فلكى را اماره حوادث بداند و چه مؤثر؛ زيرا اين خارج از موضوع نهى در روايات است.

علاوه بر اين، اخبارى وجود دارد كه بر جواز نجوم دلالت مى‌كند و آنها را در اوايل بحث ذكر كرديم، مانند سخن امام صادق(ع) در جواب عبدالرحمان بن سيابه كه از حضرت(ع) سؤال كرد: مردم مى‌گويند، نگريستن در نجوم جايز نيست، و حال آنكه اين عمل بسيار خوشايند من است. اگر مضر به دين من است، هرگز به چيزى كه به دينم زيان رساند نياز ندارم و اگر ضررى به دينم نمى‌زند، بسيار به آن علاقه مندم.

حضرت صادق(ع) در پاسخ فرمود:

«ليس كما يقولون، لاتضرّ بدينك... إنكم تنظرون في شيء منها كثيره لايدرك و وقليله لاينتفع به؛

اين گونه نيست كه مى‌گويند، نجوم ضررى به دينت نمى‌رساند... شما در چيزى مى‌نگريد كه بسيارش قابل درك نيست و اندكش فايده‌اى ندارد». (٥٣)

پر واضح است كه عبدالرحمن بن سيابه كه نگران سلامت دين خود بود، اعتقادى به تأثير ستارگان به صورت استقلالى يا اشتراكى ـ كه با مبدأ متعال يا وحدانيت او مخالف باشد، نداشته است، و با توجه به اينكه امام به او گفته بود: بسيارش قابل درك نيست، ممكن نبود كه وى اخبار قطعى بدهد.

ابن ابى عمير مى‌گويد: مدتها بود در ستارگان مى‌نگريستم و بر آن‌ها آگاه بودم و طالع را مى‌شناختم،


(٥٢) همان، ح٨؛ جواهر الكلام، ج٢٢، ص٨٩ و ٩١؛ وسائل الشيعه، ج٨، ص٢٧١، ح٨ و ص٢٧٠، ح٥ و ص ٢٦٨، ح١.
(٥٣) همان، ج١٢، ص١٠٢، باب ٢٤ از ابواب مايكتسب به، ح١.