فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٤ - نكتهها (١٤) رضا مختارى
همچنين شيخ جعفر شوشترى (رحمه اللّه) درآغاز نسخهاى خطى از مناسك شيخ ـ كه به شماره ٨٨٦٢ در كتابخانه آستان قدس رضوى نگه دارى مىشود ـ نوشتهاند:
اين مناسك كه از مرحوم حجة الاسلام الشيخ المرتضى للأنام (طاب ثراه) مىباشد، مسائل آن را غالباً طبق احتياط نوشتهاند، و لهذا در اوّل آن فرمودهاند كه «عمل به آن اختصاص به ايّام حيات من ندارد» با وجود اينكه تقليد ميت را جايز نمىدانستند. و فتاوى حقير بر طبق فتاواى مسطوره در اين مناسك مىباشد، مگر در يك مسأله كه ايشان در مشعر الحرام ذكر خدا را مستحب مىدانند، و احقر تقويت وجوب آن مىكنم و قصد قربت كفايت مىكند... (حرّره أقلّ خدّام الشرع جعفر التستري) (١٢).
همچنين ميرزاى بزرگ شيرازى، تقريظى بر چاپ اوّل منية المريد (هند؛ بمبئى، چاپخانه حسنى به اهتمام شيخ على محلاّتى رحمه اللّه) در سال ١٣٠١ ق ـ يعنى در اوج عظمت و اشتهار ـ نوشتهاند كه در آغاز آن (ص ٢) بدين صورت چاپ شده است:
سواد تقريظى است كه علامة العلماء و فخر الفقهاء، سراج الشيعه، و منهاج الشريعة حجة الاسلام جناب الحاج الميرزا محمد حسن (سلّمه اللّه تعالى) بر اين كتاب نوشتهاند:
چه قدر شايسته است كه اهل علم مواظبت نمايند به مطالعه اين كتاب شريف و متأدّب شوند به آداب مزبوره در آن.
(حرّره الأحقر محمد حسن الحسيني).
با عنايت به عظمت علمى فوق العاده شيخ انصارى و ميرزاى شيرازى (١٣) و اينكه در اوج شكوه فقهى و مرجعيت آنان، عنوان «حجة الاسلام» بر آنها اطلاق شده معلوم مىشود كه ما خيلى از آنها فاصله گرفتهايم و اين بزرگواران و اطرافيانشان هيچ كدام در قيد و بند
(١٢) همان، ح٦ ـ ٧.
(١٣) براى آگاهى از عظمت علمى و وارستگى فوق العاده اين دو بزرگوار كم نظير ر.ك: مصاحبه با فقيه مدقّق آية اللّه شبيرى زنجانى، كه در كتاب جرعهاى از دريا منتشر خواهد شد.