لطمه در لغت به معناى ضربه زدن به صورت و بدن با كف دست است؛ «اللطم: ضرب الخدّ، و صفحات الجسم ببسط اليد». (٢٥) از اين رو تعبير «لطم الوجه» يا «لطم الخد» به معناى صورت زنى و «لطم الصدر» به معناى سينه زنى است. گر چه ظاهراً در روايات، نفياً و اثباتاً تعبير زنجير زنى به كار نرفته و در زمان معصومان(عليهم‌السّلام) مرسوم نبوده است، ولى مى‌توان آن را مصداقى از لطم به حساب آورد و حكم سينه زنى را بر آن جارى كرد، چنانكه در فتاواى فقها مشهود است كه به برخى اشاره كرديم.

به هر روى، لطم(سينه زنى، زنجير زنى، به سر و صورت زدن) از بارزترين مصاديق جزع مى‌باشد و روايت پيش گفته جابر از امام باقر(ع): «أَشدُّ الجَزَعِ الصُّرَاخُ بِالوَيلِ وَ العَوِيلِ وَ لَطمُ الوَجه وَ الصَّدر وَ جَزُّ الشَّعر مِنَ النَّوَاصي» (٢٦) نيز بر آن دلالت دارد. نتيجه آن كه اثبات استحباب جزع بر سالار شهيدان، استحباب لطم را نيز به دنبال خواهد، داشت. ولى نويسنده محترم كراراً بر عدم مشروعيت لطم تأكيد ورزيده و تلاش كرده برخى روايات را كه بر جواز لطم و مانند آن دلالت دارند، تضعيف يا توجيه كند در حالى كه چنين برداشتى خلاف نصوص و فتاواى مراجع عالى قدر شيعه در طول تاريخ اسلام است و هيچ يك از فقها و مراجع، لطم بر حضرت سيدالشهداء(ع) و ديگر معصومان را حرام ندانسته، بلكه بر استحباب آن تصريح و تأكيد كرده اند. حتى برخى از فقها اين اعمال را براى شهداى جنگ نيز جايز دانسته‌اند. (٢٧) لذا ضرورى است كه به بررسى روايات مربوط به لطم و نقل فتاواى فقيهان در حد امكان بپردازيم.

(٢٥)كتاب العين، ج٧، ص٤٣٣، لسان العرب، ج١٢، ص٥٤٣ .
(٢٦)الكافي ،ج٣، ص٢٢٢، ح١، وسائل‌الشيعة، ج ٣، ص ٢٧١، ح٣٦٢٥، بحارالأنوار، ج٧٩، ص٩٠ .
(٢٧)اجوبه الاستفتائات، ج١، ص٣٩، س٢٤١