٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٤

علاوه بر اين، انبيا و ائمه(عليهم‌السّلام) و يا خصوص آقا و مولايم حسين بن على ـ عليهما السلام ـ از حكم جزّع استثنا مى‌شوند؛ چنان كه روايت پيش گفته و روايت هاى ديگر از جمله حسنه معاويه از امام صادق(ع) كه پيشتر ذكر شد بدان اشاره دارد: «هر جزع و گريه اى مكروه است مگر جزع و گريه بر حسين(ع)». مراد از «جزع» افعالى از قبيل سيلى زدن به صورت و سينه و فرياد كشيدن و مانند آن است كه از انسان بى تاب صادر مى‌شوند. روايت امام باقر(ع) كه فرمود: «شديد ترين جزع فرياد به ويل و عويل و لطمه زدن به صورت و سينه و كندن مو است ...» نيز شاهد بر اين معنا است. علاوه بر اين روايات، سيره [متدينان و شيعيان [در انجام دادن لطم و عويل و مانند آن ـ كه در ساير مصيبت‌ها حرام است ـ بر جواز آن در اين خصوص دلالت دارد، پس تأمل كن.

مرحوم آيت اللّه‌ خويى(ره) نيز پس از ذكر ادله حرمت برخى مصاديق جزع، همچون لطم و كندن مو و تضعيف آن ادله، مى‌گويد:

نعم استثنى الأصحاب من حرمة تلك الأُمور الإتيان بها في حقّ الأئمة و الحسين(عليهم السلام) مستندين فيه إلى ما فعلته الفاطميّات على الحسين بن علي من لطم الخدّ و شقّ الجيب كما ورد في رواية خالد بن سدير؛

اصحاب، حرمت انجام اين امور را حق ائمه و امام حسين(ع) استثنا كرده‌اند و به آن چه زنان اهل بيت(ع) از لطم صورت و گريبان چاك كردن براى امام حسين (ع) انجام داده‌اند استناد كرده‌اند چنان كه در روايت حنان بن سدير وارد شده است.

نكته‌اى كه بايد در اين جا يادآور شويم اين است كه به يقين، گريه بر غير سيد الشهداء(ع) نيز جايز و ادله عقلى و نقلى آن بيش از آن است كه بتوان برشمرد. لذا فقها و محدثان بزرگوار در توضيح معناى «مكروه» كه در روايت آمده، احتمالاتى ذكر كرده اند:

الف. مراد، همراهى گريه با جزع باشد؛ بدين معنا كه گريه همراه با جزع، مگر بر امام حسين(ع) مكروه است. (١٣)


(١٣)التنقيح في شرح العروه الوثقى، ج٩، ص٣٤٢.