٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣ - ميراث زوجه از اموال غير منقول(١) آیة الله سيد محمود هاشمى شاهرودى

زنان از زمين خانه‌ها هيچ ارث نمى‌برند، ولى ساختمان و آجرها قيمت شده و يك هشتم يا يك چهارم قيمت آنها به آنان پرداخت مى‌شود. اين حكم از آن روست كه ممكن است زنان با شخص ديگرى ازدواج كرده و ميراث ورثه را بر آنان تباه سازند.

ظاهر روايت اختصاص به زمين خانه دارد و گرنه قيد «الدور» لغو و زايد است. شايد شيخ مفيد و ديگران با استناد به همين روايت حكم محروميت را مختص خانه دانسته‌اند نه باغها و زمينهاى كشاورزى. بنابراين استدلال آنان به اين روايت از باب مفهوم وصف يا لقب نيست كه برخى چنين پنداشته و آن را رد كرده‌اند.

٥ ـ كلينى از على بن ابراهيم، از پدرش، از محمد بن عيسى ـ در كافى: از يونس ـ از يحيى حلبى، از شعيب، از يزيد صائغ نقل كرده است كه از امام صادق(ع) پرسيد: آيا زنان از زمين ارث مى‌برند؟ امام فرمود:

لا، ولكن يرثن قيمة البناء. قال: قلت: إنّ الناس لايرضون بذا. قال: إذا وليّنا فلم يرضوا ضربناهم بالسوط فإن لم يستقيموا ضربناهم بالسيف؛ (٤٣)

نه [از زمين ارث نمى‌برند]، ولى از قيمت ساختمان ارث مى‌برند. گفتم: مردم اين را نمى‌پسندند. امام فرمود: هرگاه ما ولايت داشتيم و نمى‌پسنديدند، آنان را با تازيانه مى‌زديم و اگر به راه نمى‌آمدند با شمشير آنان را مى‌زديم.

همانند اين روايت به طريق ديگرى باز از يزيد صائغ نقل شده و در آن آمده است:

النساء لايرثن من رباع الأرض شيئاً و لكن لهنّ قيمة الطوب و الخشب. قال: فقلت له: إنّ الناس لايأخذون بهذا... . (٤٤)

اين روايت نيز مانند روايت پيشين زراره و محمد بن مسلم در اختصاص حكم به رباع زمين ـ زمين مسكونى ـ نه مطلق زمين، ظهور دارد.

٦ ـ كلينى از على بن ابراهيم، از پدرش، از حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از


(٤٣) همان، ح٨؛ وسائل الشيعه، ج٢٦، ص٢٠٨.
(٤٤) وسائل الشيعه، ج٢٦، ص٢١٠.