فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٥ - نكتهها (١٤) رضا مختارى
عناوين و القاب نبودهاند و براى خود و ديگران گرفتارى درست نمىكرده و بهانه به دست معاندان و مغرضان و هوچيگران و سامرى صفتان نمىدادهاند.
به هر حال، مسأله «القاب و عناوين علما و رجال دينى» و تطوّرات و مناسبتها و معانى آن، از آغاز غيبت كبرى تا كنون، بحثى جالب و موضوع يك يا چند پايان نامه دكترى و سطح چهار حوزه است.
٦٠. چنانكه مىدانيم سالهاست در مجالس دعا و توسّل و وعظ و خطابه و گاهى حتى در خطبههاى نماز جمعه، براى استجابت دعاها و شفاى بيماران، آيه شريفه «أمّن يّجيب» را مىخوانند. بنده تاكنون به حديث يا دليلى بر نخوردهام كه دلالت كند براى برآمدن حاجات اين آيه كريمه تلاوت شود و نمىدانم منشأ آن چيست؟ شايد مضمون آن يعنى «اجابت مضطرّ» و «كشف سؤ» باعث شده در اين اوقات تلاوت شود. به هر حال اگر دليلى برخواندن آن به اين نحو در دست نباشد، ظاهراً نبايد در مقام دعا و خطاب به خداوند سبحان بدينگونه سخن گفت بلكه همان طور كه در برخى ادعيه وارد شده، بايد به صورت خطاب اظهار شود:
«يا من يجيب المضطرّ إذا دعاه و يكشف السؤ»؛ زيرا:
اوّلاً: در برخى از ادعيه به همين شكل وارد شده از جمله:
الف: در دعاى امام سجاد ـ عليه السلام ـ در روزه عرفه كه سيد در اقبال و علامه مجلسى به نقل از آن در بحار نقل كردهاند:
... يا ربّ يا ربّ يا ربّ.. يا من يجيب المضطرّ و يكشف الضرّ و يجيب الداعي و يعطي السائل، أسألك يا ربّ.... (١٤)
ب) دعاى منقول از اميرالمؤمنين (عليه افضل صلوات المصلّين):
اللهمّ أنت رجائي و أنت ثقتي... يا اللّه يا من يجيب المضطرّ إذا دعاه و يكشف السؤ، ارحمني و اكشف مابي.... (١٥)
ج) دعاى عبرات كه سيد در مهج الدعوات و محدّث نورى به نقل از آن در جنّة المأوى
(١٤) بحار الانوار، ج٩٨، ص٢٤٦، باب أعمال مخصوص يوم عرفة و ليلتها، ح٤.
(١٥) همان، ج٩٥، ص١٠٢ ـ ١٠٣، باب الدعاء للسعال و السل، ح١.