فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٩ - علاّمه حلّى (ره) و ريشههاى شكلگيرى مكتب سند در تفكر امامى حيدر حبّ اللّه
«و سند روايت ضعيف است، زيرا صالح دروغگو و اسحاق (بن عمار) فطحى مىباشد». (٨٤)
هـ ـ در تعليق بر روايت ديگرى مىگويد: «و علت ضعف آن اين است كه اميّه ، واقفى است و به نظر مىآيد كه منظور از شعيرى همان اسماعيل بن زياد سكونى مشهور مىباشد كه سنى است، ولى لازمه تضعيف سند اين روايت توسط مؤلف، ردّ حكم آن نخواهد بود، چرا كه در بسيارى موارد، شهرت و چيزهاى ديگر، ضعف سند را جبران مىكنند كه در اينجا نيز اين گونه است. (٨٥)
متن مذكور در تبيين شيوه و روش شهيد ـ چنانكه گفته شد ـ مهم و اساسى تلقّى مىشود، البته مقتضاى ديگرى نيز وجود دارد كه بر اعتماد ايشان بر موثّق در احكام غير الزامى دلالت دارد. (٨٦)
اين گونه بود كه تقسيمات چهارگانه وردّ روايات براين اساس و همچنين اهتمام به اسانيد، قدرت بيشترى پيدا كردند، به طورى كه ارزيابى سند بدين شيوه، در مقايسه با تأليفات خصوصاً پيش از علاّمه حلّى در كتب شهيد دوم بيشتر نمايان بود.
محقق اردبيلى (٩٩٣ هـ) و ازدياد نشانههاى نقد سند
علاّمه و محقق شيخ احمد بن محمد اردبيلى، يكى از دانشمندان بزرگ شيعه و ركنى از اركان پيشرفت تفكر شيعه مىباشد. اخلاق ايشان به قدرى عالى بود كه او را مقدّس لقب دادند. در مورد شخصيت و زهد و كرامات ايشان سخنان بسيار گفته شده است تا جايى كه
(٨٤) همان، ص٤٥٢.
(٨٥) همان، ج١٤، ص٧٧.
(٨٦) رجوع كنيد به: مسالك الأفهام، ج٧، ص٣٠٠، ٤٠٢، ٤٥٤ و ج٨، ص٥٤، ١٠٦ و ج٩، ص١٢٨، ٣٦٩،٤٧١ و ج١٠، ص١٣، ٢٨٣، و ج١١، ص٣٨٩، ٤٦٩، ٤٨٢ و ج١٢، ص٩٧، ١١١، ٣١٥ و ج١٣، ص١٤٨،٢٦٨ و ج١٤،ص١٣،٣٠٦،٣٧٢ و ج١٥،ص٤١٨ و...؛ نگاه كنيد به: الروضة البهيه في شرح اللمعة الدمشقيه ،ج٥، ص٢٣٣ و ج٦، ص٣٩، وج٨، ص١٣١، ج١٠، ص١٧٤، ٢٦٦ و... .