گامى كه شهيد دوم در درايه برداشت گشايشى بود بسيار مهم و با ارزش در ميان شيعه، زيرا بعد از اعتقاد به حجيت خبر واحد ظنّى و شرايط آن ـ همان گونه كه پيش از اين اشاره كرديم ـ از آنچه نظريه سنت به آن دست يافته بود و تمركز زيادى كه اين نظريه روى سند داشت، پرده برداشته شد.

٢. تشديد اختلاف‌ها در جزئيات تقسيم رباعى

قديمى‌ترين نوشته‌هاى تقسيم رباعى حديث را نزد علاّمه حلّى در كتاب «المنتهى» و سپس شهيد اوّل در كتاب «الذكرى» (٧٧) يافتيم. اما متن «الذكرى» علاوه بر اين كه روشن مى‌سازد كه تقسيم حديث پيش‌تر وجود داشته، بيانگر اين مطلب است كه در بعضى جزئيات آن اختلافاتى رخ داده است، ولى متن نوشته‌هاى شهيد دوم نقش روشن و كاملترى را در موضوعات درايه ايفا كرد، كه نشان دهنده پيشرفت مقوله تقسيم رباعى و وجود اختلافاتى در اين باره بخصوص در روايات حجّيت دار بود. (٧٨) از موارد اختلافى كه متوجه مى‌شويم شهيد دوم مفصّل به آن‌ها پرداخته است، وارد كردن قيد «سلامت از استثناء» و همچنين «سلامت از ديگر اشكالات» در تعريف صحيح مى‌باشد. (٧٩) همچنين سخن از درجات روايات و اين كه بعضى روايات از بعضى روايات ديگر قويترند، به وضوح و روشنى در تأليفات ايشان ديده مى‌شود. ايشان حديث صحيح را به حديث

(٧٦) پژوهش گر معاصر ابوالفضل حافظان بابلى كتابى تحت عنوان: مصنفات الشيعة في علم الدرايه، به نگارش در آورده است كه در آن ٢٢٤ كتاب و رساله و مقاله پيرامون حديث و دراية الحديث از ديدگاه شيعه را جمع آورى كرده كه اغلب آنها مربوط به عصر پس از شهيد ثانى است و اين كتاب در ضمن مجموعه «رسائل في دراية الحديث» منتشر شده است.
(٧٧) علامه حلى، منتهى المطلب، ج١، ص٩ و ١٠؛ شهيد اوّل، ذكرى الشيعه، ج١، ص٤٨.
(٧٨) شهيد ثانى، الرعايه، ص٦٦ ـ ٧١.