فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٦ - علاّمه حلّى (ره) و ريشههاى شكلگيرى مكتب سند در تفكر امامى حيدر حبّ اللّه
احياگر اين علم پس از شكلگيرى كُند آن در همان عرصه است.
شهيد ثانى سه كتاب مهم و با ارزش را تأليف كرد، به نامهاى «البدايه» و «الرعايه» و «غنية القاصدين في معرفة اصطلاحات المحدّثين». اين نوانديشى در درايه دليلى بود بر اين كه نظريه خبر در زمينه اسانيد به پيشرفت بسيار خوبى دست يافته و دليل شيوا و محكمى بود بر اين كه سند، مهمترين معيار در شناسايى حديث مىباشد، بنابراين شهيد دوم علم درايه را از صفر شروع نكرد، بلكه با توجه به تأليفات بسيارى از اهل عامه مانند ابن صلاح و حتى پيش از او، تلاش كرد كه با درك نتايج تأليفات اين عرصه، آن را وارد عرصه شيعه نمايد؛ چرا كه تفكر شيعه در عصر شهيد دوم با توجه به اصول نظرى خود، آمادگى پذيرش علوم درايه و حديث را داشت.
اين علامت مهمى بود بر اين كه نظريه سنت در ميان شيعيان دنبال مىشود، به طورى كه شيخ حسين بن عبدالصمد عاملى (٩٨٤هـ) كتاب «وصول الأخيار إلى أصول الأخبار» و حسين حسينى جعفرى كتاب «منهاج الهداية إلى علم الدرايه» و سپس شيخ حسن فرزند شهيد دوم (١٠١١) كتابهاى «التحرير الطاووسى» و «منتقى الجمان» (٧٤) را تأليف نمودند و شيخ بهايى(١٠٣١) با دو كتاب خود «الوجيزه» و «مشرق الشمسين» (٧٥) به عنوان شخصيت بارز اين عرصه، خود را معرفى كرد. پس از او نيز شاگردش محمد بن على تبنينى كتاب «سنن الهدايه في علم الدرايه» را تأليف نمود. اين پيشرفت در علم درايه توسط شخصيت بارز فلسفى همچون محمد باقر ميرداماد در كتاب «الرواشح السماوية» و همچنين احمد بن عبدالرضا بصرى(١٠٨٥ هـ) در كتاب «فائق المقال» ادامه پيدا كرد، سپس در دههاى بعد شاهد استمرار اين پيشرفت حديثى به وسيله اين دو شخصيت مهمّ بوديم: يكى شيخ عبداللّه مامقانى(١٣٥١) در كتاب مشهورخود «مقباس الهدايه» و
(٧٤) تحرير الطاووسى در موضوع رجال است؛ ليكن با يك درجه يا به چند درجه ديگر به درايه مربوط است اما كتاب منتقى الجمان داراى مقدماتى مهم است كه بيشتر در باره علم درايه مىباشد.
(٧٥) مقدمات مشرق السمسين در موضوع درايه مهم است.