شيخ انصارى در اين زمينه مى‌گويد: «خبردادن از اوضاع افلاك چه به صورت قطعى و با استناد به برهان و چه به صورت ظنىّ و با اعتماد بر امارات، اوضاع را بازگويد، جايز است». (١)

حال اگر خبردادن از اين گونه حوادث حرام نباشد، مطالعه و تحقيق و اعتقاد به آن نيز حرام نخواهد بود، زيرا دليلى بر حرمت آن وجود ندارد. به عبارت ديگر آنچه مقتضى عدم حرمت اخبار است مقتضى عدم حرمت اعتقاد و مطالعه و بحث در باره افلاك نيز است.

از اين رو فاضل ايروانى مى‌گويد: «ظاهر اين است كه همه كارهاى سه گانه جايز بوده و اشكالى بر آن‌ها نيست، و نه كفر است و نه فسق، زيرا دليلى بر منع از آنها موجود نيست.» (٢)

مقتضاى اصل و قاعده جواز مطالعه و تحقيق در ستارگان و همچنين اعتقاد به آن اخبار براساس آن است، در نتيجه تنجيم ـ ستاره‌شناسى ـ به اين معنى جايز و بدون اشكال است.

البته ممكن است گفته شود كه اينگونه خبر دادن خارج از تنجيم است؛ زيرا تنجيم عبارت از بررسى حركات ستارگان و شناخت اثر گذارى آنها درحوادث زمينى و ارتباط حوادث زمينى با اجرام آسمانى است. اما پيش بينى‌هاى علمى خارج از تنجيم بوده و داخل در علم هيئت است.

در رد اين سخن مى‌توان گفت: تنجيم اعم است و هر دو معنا را در بر مى‌گيرد. تنجيم در لغت عبارت است از شناخت زمان حركت ستارگان و طلوع و غروب و وضع فلكى آنها.

در تاج العروس آمده است: «و منجّم بر وزن محدّث والمتنجِّم و نجّام بر وزن شدّاد كسى است كه ستارگان را

(١) المكاسب، ص٢٥.
(٢) التعليقة، ص٢٣.