خبر دهى منجّم از آثار افلاك اگر ظنى باشد و احتمال خلاف آن داده شود، اشكالى ندارد، بلكه اخبار قطعى هم صحيح است. اگر منجّم معتقد باشد و اظهار كند كه خداوند هر چه را بخواهد از بين مى‌برد و يا نگه مى‌دارد و علم كتاب فقط نزد اوست. اگر منجّم خبر يقينى بدون احتمال خلاف بدهد، اين همان سحر و كهانت و تنجيمى است كه در روايات تحريم شده و تكذيب قرآن و پيامبر است. (٥٧)

چند مسأله مرتبط با تنجيم

١. آيا تصديق منجّم و ترتيب اثر دادن به سخن او جايز است؟

اگر اخبار منجّم كفرآميز باشد مانند استقلال يا اشتراك اجسام آسمانى در تأثير، يا تفويض تأثير به اجرام آسمانى بعد از خلقتشان؛ تصديق و ترتيب اثر دادن به سخن او جايز نخواهد بود، بلكه تصديق قلبى مساوى كفر است.

همچنين تصديق منجمى كه خبراز تأثير اجرام به صورت يقينى مى‌دهد اگر چه آن‌ها را مخلوق خداوند و فقط او را مؤثر اصلى بداند؛ جايز نيست؛ زيرا خبر يقينى با ضروريات دينى؛ همچون تأثيردعا و صدقات و امثال آنها منافات دارد، بلكه اگر متوجه باشد اين خبر منجر به انكار يكى از ضروريات دين مى‌شود تصديقش موجب كفر است.

همچنين اگر خبردهنده از امورى در حالات خاص فلكى خبر دهد، چه با اعتقاد به تأثير ستارگان و چه بدون آن، ـ مانند غيب گويى كاهنان ـ چنين تنجيمى و لو عملاً جايز نيست؛ زيرا در روايات از آن منع شده است، از جمله:

در روايتى به نقل از عبداللّه‌ بن عوف بن الاحمر آمده است:

لما أراد أميرالمؤمنين (ع) المسير إلى أهل النهروان أتاه منجّم، فقال: يا اميرالمؤمنين لاتسر في هذه الساعة و سرفي ثلاث ساعات يمضين من النهار،

(٥٧) بلغة الطالب، ج١، ص١٠٠.