فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٩ - تنجيم و ستارهشناسى آیة الله سيد محسن خرازى
گاهى از اين كار احساس بدى در دلم خطور مىكرد، تا اين كه به امام موسى بن جعفر(ع) شكايت بردم، حضرت فرمودند:
«وقتى چيز بدى به دلت خطور كرد به اوّلين مسكينى كه ديدى صدقه بده، سپس بگذر، خداوند آن را از تو دفع خواهد كرد. (٥٤)
روشن است كه ابن ابى عمير اعتقاد كفرآميزى نداشته، با قطع و جزم هم حكم نمىكرده، مانند كاهنان خبر از غيب آن هم با قطع و يقين نمىداده، منكر تأثير صدقات هم نبوده است، و لذا امام وى را به صدقه امر كرده و از نظر در ستارگان منع نفرمود.
روايات فراوانى هم بر آن دلالت دارد كه علم نجوم ـ به خودى خود درست است و تأثير ستارگان در پديدههاى زمينى حقيقت دارد، ولى از دسترس علم بشرى خارج است و در آن بسيار دچار خطا مىشوند.
امام صادق(ع) مىفرمايند:
«إنّ أصل الحساب حق ولكن لايعلم ذلك إلاّ من علم مواليد الخلق كُلّهم؛
همانا اصل حساب نجوم حق است اما آن را جز خدايى كه آگاه به شمار مخلوقات و زمان تولد هريك مىباشد نمىداند». (٥٥)
از ظاهر اين روايات استفاده مىشود، از آن جا كه علم نجوم هميشه با واقعيت تطابق نمىكند اعتقاد و اخبار نجومى از روى يقين و قطع جايز نخواهد بود و بسيارى از محذورات به همين نكته بر مىگردد. اگر كسى فزونى اشتباهات در نجوم را بداند، نبايد به طور قطع و يقين از نجوم خبر دهد يا به آن معتقد باشد.
صاحب جواهر مىگويد:
نظر كردن و فراگيرى و آموزش علم نجوم هيچ اشكالى ندارد. مىتوان براساس قواعد صحيح اين علم از حوادث خبر داد البته نه به طور جزم و يقين، بلكه به اين معنى كه جريان عادت بر اين است كه در فلان حالت فلان حادثه اتفاق خواهد افتاد». (٥٦)
(٥٤) من لايحضره الفقيه، ج٢، ص٢٦٩.
(٥٥) وسائل الشيعه، ج١٢، ص١٠٢، باب ٢٤ از ابواب ما يكتسب به، ح٢.
(٥٦) جواهر الكلام، ج٢٢، ص١٠٨.