اعتناء نکند خواهد مرد . مردن ، نتیجه طبیعی و اثر وضعی نوشیدن سم است . چنین آدم خیره سری قطعا می‌میرد ، ولی غلط است که کسی بگوید این بیچاره‌ فقط پنج دقیقه مرتکب جرم شده چرا به کیفر مرگ مبتلا شد و هستی خود را از دست داد ؟ اگر به کسی بگویند خود را از قله کوه پرت نکن و گرنه نابود می‌گردی ، حق ندارد اعتراض کند و بگوید چه تناسبی هست میان خیره سری من‌ و این جزای شاق . اینجا حساب علت و معلول است . سقوط از کوه یا نوشیدن‌ زهر ، علت است و نابودی معلول آن است . اثر آن علتها این است و جز این نتواند بود . مسأله تناسب جرم و کیفر ، مربوط به کیفرهای قراردادی است که رابطه‌ آنها با جرم ، رابطه قراردادی است نه واقعی و ذاتی ، اما مکافاتهای‌ طبیعی ، نتیجه و لازمه عملند و همانطوری که در بخش دوم این کتاب بیان‌ کردیم هر چیزی در نظام علت و معلول جهان ، موقعیت خاصی دارد و هرگز ممکن نیست که علت واقعی ، معلول واقعی را به دنبال خود نیاورد . در بحث تفاوتهای دنیا و آخرت گفتیم که دنیا موسم کشت است و آخرت‌ فصل درو . ولی گاهی برخی از اعمال در همین دنیا ، نتایج خود را نشان‌ می‌دهد و به اصطلاح کشته‌ها درو می‌گردد . البته این دریافت ثمره عمل و درو کردن کشته ، نوعی از جزای الهی است ولی جزای کامل نیست ، محاسبه دقیق و مجازات کامل در آخرت انجام می‌گیرد . دنیا خانه عمل است و احیانا جزا هم در آن دیده می‌شود ولی آخرت صد در صد خانه جزا و حساب است ، در آنجا مجالی برای عمل نیست . کارهایی که مربوط به مخلوق خداست ، خواه نیکی و خدمت به خلق باشد یا بدی و صدمه به مردم ، غالبا در همین دنیا پاداش و کیفری دارد بی آنکه‌ چیزی از جزای اخروی آنها کاسته گردد . بدی کردن با والدین ، در همین جهان کیفر دارد مخصوصا اگر آن بدی العیاذ بالله - کشتن والدین باشد . حتی اگر پدر و مادر انسان فاسق و یا کافر هم‌ باشند باز هم بدی نسبت به آنها بی عکس العمل نمی‌ماند . منتصر عباسی پدرش متوکل را کشت و پس از مدت کوتاهی خودش نیز کشته‌ شد ، در حالی که متوکل مرد بسیار خبیث و ناپاکی بود ، متوکل در محافل‌ انس و سرگرمیش امیرالمؤمنین علی ( ع ) را به مسخره می‌گرفت ، دلقکهایش‌ خود را به قیافه آن حضرت می‌ساختند و تقلید در می‌آوردند و مسخرگی می‌کردند و در اشعار خویش به او اهانت می‌کردند . گویند منتصر از او شنید که‌ حضرت فاطمة سلام الله علیها را دشنام می‌دهد ، از بزرگی پرسید که مجازاتش‌ چیست ؟ وی پاسخ داد قتلش واجب