نبرد احزاب «١» (: خندق): غزوه احزاب، كه در سال پنجم هجرى رخ داد، بزرگ‌ترين و گسترده‌ترين توطئه نظامى دشمنان عليه اسلام بود. در اين نبرد، مشركان، يهوديان و بسيارى از قبايل بت‌پرست جزيرة العرب جبهه‌اى متّحد تشكيل دادند و نيرومندترين لشكر را تحت عنوان احزاب پديد آوردند و به مدينه، مركز حكومت اسلامى، روى كردند تا كار مسلمانان را يكسره كنند و نظام اسلامى را براندازند.
مهم‌ترين انگيزه‌هاى جنگ احزاب را مى‌توان موارد زير دانست:
١- خشم و كينه توزى قريش و يهوديان نسبت به رشد و گسترش اسلام در جزيرة العرب و گرايش مردم به اسلام به رغم تبليغات زهرآگين و فشارهاى اقتصادى، سياسى و نظامى آنان.
٢- انتقام قريش از كشته‌هاى خود در جنگ بدر و حاصل نشدن پيروزى نهايى در جنگ احد.
٣- انتقام يهوديان بنى نضير، كه از مدينه اخراج شده و از اسلام ضربه خورده بودند.
٤- انديشه براندازى نظام اسلامى از سوى مخالفان اسلام.
سران يهود بنى نضير با گروهى روانه مكّه شدند و سران قريش را از رشد و گسترش اسلام ترسانيدند و آنان را به جنگ با پيامبر صلى الله عليه و آله تحريك و تشويق كردند و به آنان وعده همكارى و تجهيز سپاه و پرداخت هزينه جنگ دادند و در كنار كعبه سوگند ياد كردند كه يكديگر را بى‌دفاع نگذارند. «٢» در ضمن، قرار شد كه هفتصد جنگجوى يهود بنى قريظه در مدينه به آنان ملحق شوند. قريش از يهوديان پرسيدند: شما صاحب تورات و علم دين هستيد بگوييد كه آيا دين ما، بت‌پرستى، بهتر است يا دين محمد؟ سران دغل‌باز يهود پاسخ دادند: البته، دين شما بهتر است! كه قرآن در آيه ٥١ سوره نساء اين سازشكارى را بيان مى‌نمايد.
با قبول پيشنهاد يهوديان، سپاهى متشكل از احزاب مخالف، بالغ بر ده هزار نفر جنگجو تشكيل و به فرماندهى ابوسفيان به قصد نابودى مسلمانان و براندازى حكومت اسلامى عازم مدينه شد.