همچنان‌كه امير مؤمنان عليه السلام فرموده، توكّل رمز نيرومندى قلب است كه سختى‌ها را هموار مى‌سازد:
«اصْلُ قُوَّةِ الْقَلْبِ التَّوَكُّلُ عَلَى اللَّهِ» «١» اساس قوّت دل، توكّل به خداست.
همچنين مى‌فرمايد:
كسى كه به خدا توكّل كند، سختى‌ها برايش هموار و اسباب لازم براى او فراهم مى‌شود. «٢» البته، معناى توكّل، كنار گذاشتن تلاش و تهيه وسايل، برنامه، محاسبه و امكانات مادّى نيست.
٤- ذكر (: ياد خدا)
«ذكر» در لغت به معناى ياد كردن و به ياد بودن، در برابر غفلت به معناى فراموش و بى‌توجّهى است. ياد خدا، غفلت را از قلب مى‌گيرد و در شرايط سخت به آدمى آرامش قلب مى‌بخشد:
«يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اذا لَقيتُم فِئَةً فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كثيراً» «٣» اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! هنگامى كه [در ميدان نبرد] با گروهى رو به رو مى‌شويد، ثابت قدم باشيد و خدا را فراوان ياد كنيد، تا رستگار شويد! امير مؤمنان عليه السلام مى‌فرمايد:
هنگام برخورد با دشمن در ميدان جنگ، كمتر سخن گوييد و خدا را بسيار ياد كنيد. «٤» رزمنده مسلمان در ميدان نبرد با دشمن، بيش از هر چيز به اطمينان و آرامش قلب نيازمند است كه تنها در ايمان نهفته است:
«الا بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمئِنُّ الْقُلُوبَ» «٥»