اسرار الشهود فى معرفه الحق المعبود - اسيري لاهيجي، شمس‌الدين محمد - الصفحة ٥٠ - در بيان حقيقت قلب انسانى و جامعيت او و اشارت بدانكه در انفس، دل مظهر علم الهى است و به مثابه لوح محفوظ است كه ما وسعنى ارضى و لاسمائى ولكن وسعنى قلب عبدى المومن ١٧٩ النقى التقى و تفصيل سخن بايزيد بسطامى كه لو ان العرش و ما حواه الف الف مرة فى زاويه

خلق شهرى جملگى سمع و بصر

گشته خلق شهر ديگر كور و كر

هر يكى را حالت و كارى دگر

با خداى خويش ديدار دگر

عالم دل را نشانى ديگرست‌

بحر و بر و كار و شأنى ديگرست‌

خاك و باد و آتش و آبى دگر

ابر و باران، مهر و مهتابى دگر

باغها و ميوه‌هاى رنگ رنگ‌

گلستان و دلبران شوخ و شنگ‌

ياسمين و نرگس و گلهاى خوش‌

بلبلان و قمريان آهكش‌

هرچه مى‌آيد درين عالم عيان‌

هست عكس عالم دل بيگمان‌

چونكه عكس عالم دل شد جهان‌

فيض اين عالم از آن عالم بدان‌

خلق و اطوارش همه نوعى دگر

هر يكى با صد هزاران كر و فر

عرش و كرسى آسمانش ديگر است‌

مهر و ماه و عقل و جانش ديگر است‌

زاوش و برجيس و بهرامى دگر

تير و زهره مطرب و جامى دگر

صد هزاران آفتاب و هر يكى‌

در مساحت مثل عالم بى‌شكى‌

هر يكى را برج ديگر منزل است‌

اين كسى داند كه از اهل دل است‌

هر يكى تابنده‌تر از ديگرى‌

نور هريك در گذشته از ثرى‌

هريكى نوعى دگر گردان شده‌

ز اشتياقش بى‌سر و سامان شده‌

گشته هريك حامل بارى دگر

دور هر يك از پى كارى دگر

هست در هر گوشه‌اش صد بتكده‌

هر طرف صد كعبه و صد معبده‌

هر يكى مطلوب خود بيند در او

هر يكى بيند مراد خويش از او

آن يكى از وى شراب ناب ديد

وان دگر معشوقه و اسباب ديد

آن يكى زو ملك و مال و جاه يافت‌

وان دگر جويندگى راه يافت‌

آن يكى يابد از او فقر و غنا

دارد از وى ديگرى رنج و عنا

آن يكى را در جهان سازد گدا

مى‌كند آن ديگرى را پادشا

آن يكى را عشق بازى رو نمود

وان يكى از زهد و طاعت ديد سود

آن يكى زو ترك دنيا يافته است‌

روى دل از كل عالم تافته است‌

وان دگر را آرزوى جنت است‌

دايما خواهان حور و لذت است‌

وان دگر اندر طريق عشق دوست‌

ترك غيرش گفته دايم وصل اوست‌

وان دگر در بحر وصلش گشته غرق‌

از ميان يار و او برخاست فرق‌