روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٩٦٤ - روزشمار جنگ شنبه ٢٢ شهریور ١٣٥٩ ٣ ذی القعده ١٤٠٠ ١٣ سپتامبر ١٩٨٠
در ٧ کیلومتری شلمچه واحد توپخانه و تعداد زیادی ادوات ضدهوایی به طول ١٠ کیلومتر استقرار یافته اند و در ٤ کیلومتری شط العرب، روبه روی جزیرة مینو نیز واحد توپخانه و ضدهوایی به طول ٥ کیلومتر مستقر شده اند.»[١] همچنین، به گزارش نیروهای اطلاعاتی ارتش: «در روز جاری علاوه بر نیروهایی که به گردان ٥ گارد مرزی عراق مأمور و تقویت شده اند، یک آتشبار توپخانه از لشکر٥ مکانیزه بصره مجهز به توپ ٨٧ م.م و خمپاره انداز ٦٠ م.م و نیز دو گردان از تیپ٢ گارد مرزی مستقر در شلمچه نیز به گردان یادشده مأمور گردیده اند.»[٢]
افزون براین، «اخبار مکتسبه از ٣ نفر پناهندگان عراقی در پاسگاه سمیده حاکی است: یک سرگرد شیعه مذهب به نام عدنان، امروز بسیار نگران بوده و اظهار داشته قرار است امروز یا فردا عراق به ایران حمله کند.» طبق اظهارات این پناهندگان، «ارتش عراق حدود ٣ لشکر از یگان های خود را به منطقة مرزی لشکر٩٢ زرهی اعزام نموده است.» این افراد با اشاره به روحیة ضعیف ارتش عراق و ترس آنها از دقت توپخانة ارتش ایران، اظهار کردند که «تصفیة شدیدی در ارتش انجام گرفته و به طورکلی پرسنل شیعه مذهب را اخراج و پرسنل مصری را جایگزین می کنند.»[٣]و خبر دیگر اینکه «برابر اطلاع واصله ارتش عراق با جابه جایی نیروهای خود قصد داشته است که شب ٢٢/٦ و یا ٢٣/٦ به منطقه فکه - سوسنگرد حملاتی را آغاز کند.»[٤]
اما در منطقة عمومی خرمشهر و آبادان، پیش از حملة صبحگاهی عراق که برای نیروهای نظامی ایران مسجل شده بود، نیروهای خودی برای جلوگیری از نفوذ دشمن، پیش دستی کرده و «بنا به گفتة یک مقام آگاه از سپاه خرمشهر در ساعت ٣:١٥ دقیقه بامداد شنبه، افراد نظامی ایران توانستند از مرز عراق عبور کنند و پاسگاه بوارین عراق را که در مقابل منطقة جرگه ایران است، مین گذاری کنند که به دنبال آن، پاسگاه مزبور براثر تیراندازی های قوای نظامی ایران منهدم شد. وی افزود: درحال حاضر، تأسیسات مرزی عراق از ناحیة شلمچه، خرمشهر با خاک یکسان شده است.»[٥]
به هرحال، طبق پیش بینی و انتظاری که می رفت، در ساعت ٥:٥٠ دقیقه بامداد امروز، ناوچه های کشور عراق، پاسگاه خین و گروهان خرمشهر را به محاصره درآورده و آتشباری خود را ازطریق دریا با دو ناوچه روی مناطق مزبور آغاز کردند که تا ساعت ٧:٢٠ دقیقه بامداد، این درگیری همچنان ادامه داشت.[٦]در این درگیری، «قوای نظامی ایران با خمپاره یک ناوچه عراقی را در مرز شلمچه به آتش کشیدند و تعداد زیادی از نیروهای عراقی نیز مجروح شدند. نیروهای خودی همچنین کلیة پاسگاه های مرزی عراق را زیر آتش خمپاره قرار دادند.» دراین ارتباط، گزارش هنگ ژاندارمری آبادان حاکی است: «شروع تیراندازی روز جاری [در ساعت ٥:٥٠ دقیقه بامداد] ازسوی کشور عراق به تلافی انهدام پاسگاه آنها [بوارین] صورت گرفته است.»[٧]
تا ساعت ١٠ صبح، در پاسگاه خین و مؤمنی هیچ گونه درگیری نبود، اما از این ساعت به بعد تیراندازی و درگیری بین یگان های پیادة عراقی و ایرانی شروع شد.[٨]یک گزارش دیگر در همین
[١] سند شماره ١٣٣٨٤٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری مرکز فرماندهی - عملیات سپاه، ٢٢/٦/١٣٥٩، ص٣، برابر گزارش اداره مرزبانی خرمشهر.
[٢] سند شماره ٥٠٥٩٢ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٢ (م١٣٢) به نزاجا، ٢٢/٦/١٣٥٩.
[٣] سند شماره ٣٤٦٠٧٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد لشکر٩٢ زرهی (رکن٢) به استانداری خوزستان (معاونت امور سیاسی، انتظامی)، ٢٥/٦/١٣٥٩.
[٤] سند شماره ٢١٤٢١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری مرکز فرماندهی - عملیات سپاه، ص٢، ٢٣/٦/١٣٥٩.
[٥] روزنامه کیهان، ٢٤/٦/١٣٥٩، ص٢، خبرنگار کیهان از خرمشهر.
[٦] سند شماره ٥٠٥٩٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٢ (م١٣٢) به نزاجا، ٢٢/٦/١٣٥٩؛ و - سند شماره ٤٠٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: اخبار استانداری خوزستان، ٢٣/٦/١٣٥٩، برابر گزارش هنگ آبادان - رکن دوم، ٢٢/٦/١٣٥٩، برابر گزارش ستاد عملیات جنوب و گروهان خرمشهر.
[٧] سند شماره ٤٠٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، گزارش هنگ ژاندارمری آبادان (رکن٢)، ٢٢/٦/١٣٥٩.
[٨] سند شماره ٤٠٣٩٢٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش استانداری خوزستان، ص١٨، ٢٢/٦/١٣٥٩، برابر گزارش فرمانداری خرمشهر، ٢٢/٦/١٣٥٩؛ و - سند شماره ٤٠٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص٤، ٢٣/٦/١٣٥٩، برابر گزارش ستاد عملیات جنوب، ٢٢/٦/١٣٥٩.